Αυτό-υπονόμευση: Η ψυχολόγος μας εξηγεί τι μας συμβαίνει

Όταν ο εχθρός του εαυτού μου είμαι εγώ.

Δευτέρα, 19 Ιουνίου 2017 Δευτέρα, 19 Ιουνίου 2017

Πολύ συχνά ακούμε άλλους ανθρώπους (ή και τον εαυτό μας), να παραπονιούνται για τις δυσκολίες και τα εμπόδια που συναντούν στην πορεία για την επίτευξη των στόχων τους ή την εκπλήρωση των ονείρων τους. Μάλιστα, κάποιοι φαίνεται να μην μπορούν ποτέ να έχουν ή να κάνουν αυτό που επιθυμούν, γιατί πάντα κάτι συμβαίνει, κάποιες συνθήκες είναι απαγορευτικές, κάτι απλώς «δεν γίνεται» ή «δεν είναι το γραφτό μου».

Η αλήθεια είναι πως ο κόσμος που ζούμε μόνο αγγελικά πλασμένος δεν είναι. Οι δυσκολίες κι οι περιορισμοί, ακόμα κι οι απαγορεύσεις, είναι συνθήκες πραγματικές και παρούσες σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας. Γιατί απλώς έτσι είναι η ζωή. Η πραγματική ζωή δεν είναι ένας δρόμος χαραγμένος ανάμεσα σε ροζ-μωβ συννεφάκια, σπαρμένος με ροδοπέταλα. Υπάρχουν κι αυτά τα κομμάτια του δρόμου, αλλά υπάρχουν κι άλλα, στενά και κακοτράχαλα, πολλές φορές φοβιστικά και δύσβατα. Κι αυτή ακριβώς η πορεία, μέσα από τις πραγματικές συνθήκες της ζωής,  είναι που χτίζει την πολύτιμη «εμπειρία» και σοφία που μας διαμορφώνουν ως ώριμους κι αποτελεσματικούς ενήλικες.

Τι γίνεται όμως όταν για κάποιους ανθρώπους ( ή και για τον εαυτό μας), μοιάζουν τα πάντα ως ένα εχθρικό τοπίο, όπου τίποτα δεν μπορεί να προχωρήσει και να επιτευχθεί;

Όταν νιώθουμε πως η ζωή μας δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια σειρά από συνεχείς ματαιώσεις, ανεκπλήρωτα όνειρα κι άφταστους στόχους, τότε είναι η στιγμή να σκεφτούμε μήπως έχουμε πέσει στην παγίδα της αυτοϋπονόμευσης.

Ακούγεται παράδοξο ή και παράλογο ακόμα, το να βάζει κάποιος εμπόδια στον εαυτό του, όταν επιδιώκει πράγματα που λαχταράει τόσο. Κι όμως ούτε ασυνήθιστο είναι, ούτε κι ανεξήγητο.

Η συμπεριφορά αυτή της αυτοϋπονόμευσης, είναι κάτι που χτίζεται από την παιδική ηλικία, μέσα από μια δυσλειτουργική αλληλεπίδραση του παιδιού με τους γονείς. Όταν οι γονείς δεν επιβραβεύουν τα παιδιά τους, δεν τα ενθαρρύνουν για να ανακαλύπτουν και να τολμούν, δεν τα υποστηρίζουν για να κάνουν αυτά που επιθυμούν, διδάσκουν στα παιδιά τους πως δεν είναι ικανά να επιτυγχάνουν τους στόχους τους, και πως είναι μάταιο κανείς ν’ αγωνίζεται για κάτι. Το ίδιο αποτέλεσμα φέρνει και μια παιδαγωγική, όπου ποτέ κανένα επίτευγμα του παιδιού δεν είναι αρκετό. Τι σημασία έχει το να επιτυγχάνει κάποιος σ’ αυτά που αναλαμβάνει, αφού ποτέ δεν ακούει μια καλή κουβέντα ή έναν έπαινο;

 Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο υπονόμευσης είναι επίσης το να υπάρχει στην οικογένεια μια κουλτούρα φόβου ή θυματοποίησης. Πολλές φορές, σε οικογένειες που έχουν στην ιστορία τους δύσκολες συνθήκες ζωής, (μεγάλη φτώχεια, ενδοοικογενειακή βία, μετανάστευση, τραυματικές καταστάσεις), εγκαθίσταται μια ταυτότητα, η οποία εξελίσσεται σε κουλτούρα, όπου οι άνθρωποι βλέπουν τους εαυτούς τους ως τα μόνιμα θύματα, τους πάντα αποκλεισμένους από τις επιτυχίες, τους παρακατιανούς ή τους «καταραμένους». Όλες αυτές οι πεποιθήσεις διδάσκονται (μέσα από την ανατροφή τους) και στα παιδιά, τα οποία χτίζουν μια ταυτότητα βασισμένη σε στάσεις, αντιλήψεις και πεποιθήσεις που καμία σχέση δεν έχουν με τις πραγματικές συνθήκες και τις δικές τους δυνατότητες.   

Ένα άλλο καταστροφικό μοντέλο, είναι το να ενοχοποιείται η επιτυχία ή η αυτονομία (μέσα από αυτήν), των μελών της οικογένειας, τα οποία αν επιτύχουν κι αν ανοίξουν τα φτερά τους, θα εγκαταλείψουν τους «αδικημένους», «αναξιοπαθούντες», γονείς, αδέρφια κλπ, που ζουν εγκλωβισμένοι στη δύσκολη ή κακιά μοίρα τους. 

Στην ενήλικη ζωή, φέρουμε πολλές από αυτές τις πεποιθήσεις ως αδιαπραγμάτευτες πραγματικότητες ή ως απαράβατους νόμους. Νομίζουμε πως αυτό είναι η μοναδική διάσταση των πραγμάτων και πως καμία δύναμη δεν είναι ικανή να τ’ αλλάξει.

Πολλές φορές, μέσα τη θεραπεία, οι άνθρωποι εκφράζουν τέτοιου είδους πεποιθήσεις, σαν να είναι συμπαντικοί νόμοι «είμαι ανίκανος/η», «είμαι ανεπαρκής», «αυτά δεν είναι για μένα». Στην ερώτηση «ποιος το λέει αυτό;», η απάντηση ( μετά από παύση, αρκετή σκέψη κι ανάλυση), είναι πως πρόκειται για φωνές άλλων (συνήθως των γονέων), που υπαγορεύουν  στα παιδιά τους το «τι είναι» και «τι δεν είναι» αυτά. Όταν κανείς αμφισβητήσει αυτές τις φωνές και τις διαχωρίσει από τους πραγματικούς φόβους (ο φόβος είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα) και τις πραγματικές δυσκολίες, τότε αυτομάτως το τοπίο καθαρίζει και το αίσθημα της ανικανότητας μειώνεται.

Διαβάστε επίσης: Η ψυχολόγος μας δείχνει τον τρόπο για να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι

Πολλές φορές, η αυτοϋπονόμευση έχει την καταγωγή της σε τραυματικές καταστάσεις, που συνεχίζουν να δημιουργούν  περιορισμούς και δυσλειτουργίες, χωρίς εμείς οι ίδιοι να έχουμε επίγνωση. Μια αποτυχία του παρελθόντος, προβάλλεται στο μέλλον και σκοτεινιάζει την προοπτική μας για πάντα.

Το κλειδί για να λυθούν οι κόμποι αυτοί που στέκονται ανάμεσα σ’ εμάς και τη διεκδίκηση της επιτυχίας και της εκπλήρωσης των επιθυμιών μας, είναι να διερευνήσουμε, ν’ αναγνωρίσουμε, ν’ αποδεχτούμε και ν’ αποκαταστήσουμε τελικά, όλες αυτές τις εμπλοκές και τις διαστρεβλώσεις που μας κάνουν να είμαστε οι πιο επικίνδυνοι εχθροί του εαυτού μας. Μέσα από την αναγνώριση όλων αυτών των μοντέλων,  την αυτογνωσία και την αποκατάστασή τους, πράγμα που επιτυγχάνεται με την ψυχοθεραπεία, μπορούμε ν’ απελευθερωθούμε και να προχωρήσουμε στο δρόμο της ζωής μας, αντιμετωπίζοντας πραγματικές δυσκολίες κι αναπτύσσοντας ρεαλιστικές εικόνες για τα πράγματα. Μπορούμε να προσδιορίσουμε καλύτερα τους στόχους μας και ν’ αναπτύξουμε αποτελεσματικούς τρόπους για την επίτευξή τους. Μπορούμε, να γευτούμε τη χαρά και την υπερηφάνεια, για τις μικρές και τις μεγάλες επιτυχίες μας.

Δική μας είναι η επιλογή, ν’ αποφασίσουμε αν θέλουμε να κινηθούμε προς τη χαρά και την εκπλήρωση, ή να παραμείνουμε πάντα «αδικημένοι».

Όπως λέει και μια καλή μου φίλη, «το πιο φοβιστικό, είναι να «κινδυνεύεις» να επιτύχεις. Πως θ’ αντέξεις να ζήσεις μετά ευτυχισμένος;».  

Από τη Θεανώ Πολυζωγοπούλου Ψυχολόγος-  Ψυχοθεραπεύτρια Θεραπεύτρια Οικογένειας

Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα

Tags: ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ| ΣΤΟΧΟΙ| ΟΝΕΙΡΑ| ΦΟΒΟΣ| ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ




MORE FOR YOU