Γιατί οι κατοχυρωμένες συνταγματικά αμβλώσεις, επανέρχονται συνεχώς ως θέμα συζήτησης; - 3 γυναίκες δημοσιογράφοι απαντούν

Σαράντα. Τόσα είναι τα χρόνια που έχουν περάσει, από τότε που στην Ελλάδα νομιμοποιήθηκαν οι αμβλώσεις, με τον νόμο 1609/86. Κι όμως, συχνά πυκνά επανέρχονται στην επικαιρότητα με σκοταδιστικές δηλώσεις ανθρώπων, είτε από την προσωρινή τους θέση ως βουλευτές είτε από το μικρόφωνο μιας lifestyle εκπομπής. Ζητήματα που έχουμε λύσει προ πολλού, δεν έχουν θέση σε σκαλέτες και ομιλίες. Είναι η βάση της δημοκρατίας το να ελέγχεις το ίδιο σου το σώμα - τελεία και παύλα.

Τις τελευταίες ώρες συνέβη ξανά: οι αμβλώσεις έχουν γίνει θέμα συζήτησης, μετά τις δηλώσεις της Μαρίας Καρυστιανού περί δημόσιας διαβούλευσης. «Επειδή σέβομαι την ελεύθερη βούληση και είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη, θεωρώ ότι είναι ένα θέμα δημόσιας διαβούλευσης, ας αποφασίσει η κοινωνία τι θα ήθελε να γίνει. Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα στο θέμα, γιατί αφορά τα δικαιώματα της γυναίκας, αλλά και του εμβρύου. Επειδή είμαι και παιδίατρος, λόγω της επιστήμης μου, διχάζομαι στο ποια δικαιώματα πρέπει να είναι παραπάνω, δεν μπορώ να τα ιεραρχήσω», ήταν αρχικά τα λόγια της στην ζωντανή εκπομπή του OPEN. Συνέχισε λέγοντας:

Μια γυναίκα μπορεί να αποφασίσει για το σώμα της, το θέμα είναι ότι στην περίπτωση των αμβλώσεων υπάρχει κι ένα άλλο ηθικό θέμα που για μένα είναι πολύ σημαντικό. Το θέμα δεν είναι τι πιστεύω εγώ ή εσείς, γι' αυτό λέω για δημόσια διαβούλευση, είναι πιο δημοκρατικό, γιατί μιλάμε για μια ζωή που τώρα γεννάται.

Δεν θα σχολιάσω τα περί διαστρέβλωσης, όπως η ίδια ανέφερε κάποιες ώρες αργότερα. Δεν είναι τα ΜΜΕ ο αποδιοπομπαίος τράγος για τα πιστεύω μας, όταν αυτά φέρνουν αντιδράσεις. Θα σταθώ όμως στα εξής: Να αποφασίσει η κοινωνία τι θα κάνει στο σώμα της μία γυναίκα; Πρέπει σαράντα χρόνια αργότερα, να εξηγούνται τα αυτονόητα; Χρειάζεται, δηλαδή, να (ξανα)πούμε πως δεν ζούμε σε έναν κόσμο αγγελικά πλασμένο; Πως μία γυναίκα έχει το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση; Να καταρρίψουμε αυτά που με αγώνες κατακτήθηκαν, ακριβώς για να έχουμε αυτό το δικαίωμα εμείς σήμερα; Κάποτε, οι γυναίκες επιχειρούσαν μόνες τους να τερματίσουν την εγκυμοσύνη τους, χρησιμοποιώντας κρεμάστρες - ήταν τέτοια η απόγνωση. Γυναίκες έχασαν τη ζωή τους από παράνομες και επικίνδυνες αμβλώσεις, ακριβώς γιατί θεωρούνταν ποινικό αδίκημα. Δεν μπορώ να αντιληφθώ πως εν έτει 2026 γίνεται λόγος για δημόσια διαβούλευση, για το τι θα κάνει μία γυναίκα στο ίδιο της το σώμα.

Ας πάρουμε όμως το παράδειγμα των ΗΠΑ, που το 2022 το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ανέτρεψε την ιστορική δικαστική απόφαση Roe v. Wade. Περίπου 14 πολιτείες έχουν θεσπίσει ολοκληρωτικές απαγορεύσεις των αμβλώσεων, ακόμη και ύστερα από έξι εβδομάδες εγκυμοσύνης - ένα χρονικό διάστημα που η γυναίκα μπορεί να μη γνωρίζει καν ότι είναι έγκυος. Οι γυναίκες λοιπόν αναγκάζονται να ταξιδέψουν εκατοντάδες μίλια μακριά, για να βρουν κλινική που να κάνει αμβλώσεις. Μία μητέρα από το Μισισίπι, ταξίδεψε πάνω από 7 ώρες, για να μπορέσει η έφηβη κόρη της, η οποία υπέστη βιασμό, να τερματίσει την εγκυμοσύνη της. Αντίστοιχα, μία γυναίκα στο Τέξας, στις 18 εβδομάδες εγκυμοσύνης έμαθε πως το έμβρυο δεν θα τα κατάφερνε, χωρίς όμως να της επιτρέπεται η άμβλωση. Το αποτέλεσμα ήταν να υποστεί δύο φορές σηπτικό σοκ, καταστρέφοντας μία από τις σάλπιγγές της, επηρεάζοντας τη γονιμότητά της.

Είναι χιλιάδες τα παραδείγματα που μπορεί κανείς να διαβάσει με μία αναζήτηση στο ίντερνετ, απλά και μόνο για να καταλάβει την επικινδυνότητα τέτοιων δηλώσεων. Χθες, διαβάζοντας αναρτήσεις και σχόλια στα κοινωνικά δίκτυα για τις αμβλώσεις, αναρωτήθηκα το εξής: «Τι στο καλό κάνουμε; Γιατί μιλάμε για τις αμβλώσεις;». Αλλά γιατί συνεχίζουμε να μιλάμε για τις αμβλώσεις; Γιατί είναι σκοταδιστικές οι δηλώσεις, όπως αυτές της Μαρίας Καρυστιανού; Σε αυτό απαντούν τρεις γυναίκες δημοσιογράφοι, που εκτιμώ - όχι μόνο για την καλή δουλειά τους, αλλά για τις εμπεριστατωμένες απόψεις τους.

Γιατί οι αμβλώσεις δεν πρέπει να είναι θέμα προς συζήτηση; - 3 γυναίκες δημοσιογράφοι απαντούν

Κυριακή Αξιώτη, αρχισυντάκτρια Reader.gr

«Το θέμα των αμβλώσεων -οι οποίες είναι νομικά κατοχυρωμένες από το 1986- και η συζήτηση για τη νομιμότητά τους αυτή θα επανέρχεται στο προσκήνιο κάθε φορά που συντηρητικές φωνές θα βρίσκουν χώρο και θα θεωρούν πως έχουν το δικαίωμα να αμφισβητούν δημόσια αποφάσεις που έχουν παρθεί μετά από μάχες και θυσίες ανθρώπων. Σαφώς η ελευθερία της άποψης είναι θεμιτή, είναι όμως τελείως διαφορετικό να αφήνουμε να αιωρούνται ερωτήματα που έχουν απαντηθεί εδώ και χρόνια. Ας κρατήσουμε τη γνώμη μας κι ας προχωρήσουμε τη ζωή μας με βάση όσα έχουν αποφασιστεί. Γιατί ο κίνδυνος είναι υπαρκτός και καθόλου αμελητέος. Ας μην ξεχνάμε πως πριν από κάποια χρόνια στις ΗΠΑ, καμία γυναίκα δεν σκεφτόταν πόσο εύκολο είναι να καταργηθεί το δικαίωμα στην άμβλωση, που είχε νομιμοποιηθεί μέσα από την απόφαση Roe v. Wade. Κι όμως συνέβη.

Στη χώρα που ηγείται ο Ντόναλντ Τραμπ κάθε πολιτεία καλείται να αποφασίσει αν απαγορεύει ή όχι την άμβλωση, πλήττοντας κυρίως τις οικονομικά ασθενέστερες γυναίκες. Γι' αυτό ακριβώς είναι πιο σημαντικό από ποτέ, όλες -και μαζί όλοι- να είμαστε σε επαγρύπνηση και να διαφυλάττουμε τα δικαιώματά μας. Έχουμε ευθύνη για την ψήφο μας, για την κατάθεση των απόψεων μας. Μόνο με όπλο αυτές, δεν θα αναρωτιόμαστε στο μέλλον γιατί τέτοια θέματα αναδύονται και πάλι. Δεν είναι απλά οι αμβλώσεις. Όπως αναφέρθηκε και στα social media αυτές τις μέρες, μπορεί να είναι ο νόμος για τη μοιχεία, το δικαίωμα των γυναικών στην ψήφο και ό,τι άλλο θεωρούσαμε μέχρι σήμερα δεδομένο».

Μαριάννα Μανωλοπούλου, δημοσιογράφος ΕΡΤ

«Παρά το γεγονός ότι οι αμβλώσεις κατοχυρώνονται νομικά εδώ και δεκαετίες (από το 1986), το θέμα επιστρέφει συνεχώς στο δημόσιο διάλογο και στη Βουλή, σα να πρέπει οι γυναίκες να υπερασπίζονται ξανά και ξανά το ίδιο τους το σώμα. Κάθε φορά που επανέρχεται η συζήτηση, νιώθω ότι η κοινωνική πρόοδος αγνοείται· η αυτονομία μας εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως αμφισβητήσιμη και εύθραυστη — σα να είναι ζήτημα τρίτων και όχι δική μας υπόθεση. Οι πρόσφατες δηλώσεις της κ. Καρυστιανού (παρόλο που υποστηρίζει εκ νέου ότι διαστρεβλώθηκαν σκοπίμως) κάνουν λόγο για "κοινωνική συμμετοχή" στη λήψη αποφάσεων για τις αμβλώσεις και στην ουσία συμβάλλουν στο να τεθεί ξανά στο προσκήνιο ένα δικαίωμα που είναι ήδη κατοχυρωμένο: H επιλογή των γυναικών πάνω στο σώμα τους δεν τίθεται υπό συζήτηση.

Η συζήτηση για τις αμβλώσεις δεν είναι απλώς νομικό ζήτημα· είναι θέμα ισότητας, προσωπικής ελευθερίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Κάθε γυναίκα δικαιούται να αποφασίζει για το σώμα της χωρίς ενοχές, φόβο ή δημόσιες «συνελεύσεις ηθικής». Οι πολιτικές και όχι μόνο δηλώσεις που επιχειρούν να περιορίσουν αυτήν την αυτονομία δεν είναι απλώς ατυχείς· αναπαράγουν τη λογική ότι η γυναικεία ζωή και οι επιλογές της μπορούν να τεθούν υπό διαπραγμάτευση. Η αυτοδιάθεση είναι θεμέλιο ισότητας· η υπεράσπισή της είναι ζήτημα επιβίωσης, αξιοπρέπειας και δικαιοσύνης, όχι πολυτέλεια. Ταυτόχρονα, η συζήτηση για τις αμβλώσεις συνδέεται άρρηκτα με την εκπαίδευση και τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση. Η γνώση για το σώμα, τη συναίνεση, την αναπαραγωγική υγεία και τα δικαιώματα αποτελεί προϋπόθεση για να μπορεί κάθε κορίτσι και κάθε γυναίκα να παίρνει αποφάσεις με ασφάλεια και αυτοπεποίθηση. Χωρίς εκπαίδευση, η ισότητα παραμένει θεωρητική· με αυτήν, η αυτονομία γίνεται πραγματικότητα.

Κάθε δημόσια δήλωση ή πολιτική πρόταση που αμφισβητεί τα δικαιώματά μας λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η υπεράσπιση της γυναικείας ελευθερίας είναι συνεχής μάχη. Η αυτοδιάθεση δεν είναι προνόμιο· είναι θεμέλιο ισότητας, αξιοπρέπειας και δικαιοσύνης για όλες μας. Η αυτοδιάθεση είναι δικαίωμα· δεν παραχωρείται, δεν αμφισβητείται.

Θα κλείσω με τις δηλώσεις της συναδέλφου, της Νατάσας Γιάμαλη, με τις οποίες ταυτίστηκα απόλυτα. Μέσα από βίντεο που ανέβασε χθες στα social media της είπε μεταξύ άλλων:"Αντί να διεκδικούμε πραγματικά καθολική πρόσβαση σε ασφαλείς αμβλώσεις στο εθνικό σύστημα υγείας, αντί να ζητάμε πρόσβαση σε δημόσιες ιατρικές υπηρεσίες κάθε είδους, αντί να διεκδικούμε ακόμη περισσότερη αυτοδιάθεση, συζητάμε αν πρέπει να έχουμε το δικαίωμα; Σοβαρά; ... Κουμάντο στα κορμιά μας κάνουμε εμείς!».

Πηνελόπη Γκιώνη, δημοσιογράφος Gazzetta.gr / Gazzettawomen.gr

«Από την στιγμή που σε πολιτείες των ΗΠΑ μπορεί η άμβλωση να απαγορεύεται ακόμη και σε ανήλικα θύματα βιασμού, από την στιγμή που τα ακροδεξιά κόμματα που προάγουν αυτές τις απόψεις και το μοτίβο της "παραδοσιακής οικογένειας" όλο και ανεβαίνουν στην Ευρώπη και από την στιγμή που Έλληνες πολιτικοί και βουλευτές συνδέουν ακόμη τις αμβλώσεις με το δημογραφικό πρόβλημα στη χώρα, δεν έκανε καλά η Μίνα Καραμήτρου που ρώτησε; Είναι ένας εγγυημένος τρόπος για να καταλάβουμε προς τα πού κλίνει ο κάθε πολιτικός και η κυρία Καρυστιανού μας απάντησε.

Νομίζω πως το ένα και μοναδικό σχόλιο που πρέπει να γίνεται από εμάς όταν ακούγονται τέτοιες απόψεις είναι το εξής: Το θέμα έχει λήξει πριν από 40 χρόνια. Για κατοχυρωμένα ανθρώπινα δικαιώματα, δεν υπάρχει λόγος να συζητάμε. Αλλιώς, μήπως θέλετε να συζητήσουμε ξανά και για την ποινικοποίηση της μοιχείας στον γάμο; Όχι, γιατί κι αυτό κάπου τότε άλλαξε…».