Οι νευροεπιστήμονες απορρίπτουν τη “μόδα της βαρέμαρας” - Γιατί η πλήξη δεν μας κάνει καλό

Ζούμε σε μια εποχή που η βαρεμάρα έχει γίνει… hot τάση. Από διαγωνισμούς “Space Out” στη Νότια Κορέα, μέχρι TikTok challenges, η ιδέα ότι χρειαζόμαστε περισσότερη «βαρεμάρα» στη ζωή μας αποκτά όλο και περισσότερους υποστηρικτές. Η πολυάσχολη καθημερινότητα και η τάση να απασχολούμε το μυαλό μας με υπερβολικά πολλά tasks κάπως ξεπέρασαν τα όριά μας.

Οι περισσότεροι από εμάς είμαστε μονίμως πνιγμένοι στις υποχρεώσεις, κολλημένοι σε οθόνες, ειδοποιήσεις και ατελείωτα scroll στα social media. Δεν είναι λίγοι οι ειδικοί – από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ μέχρι viral TED speakers – που υποστηρίζουν ότι η πλήξη, η βαρεμάρα ή γενικά το να μην κάνουμε τίποτα, είναι η λύση για την πνευματική και, ίσως, σωματική εξάντληση.

LIFE NOW

Τι προκαλεί στο μυαλό μας το ατελείωτο scroll στα social media, σύμφωνα με έναν ψυχολόγο

Η νευροεπιστήμη «γκρεμίζει» το trend της βαρεμάρας

Η επιστήμη, ωστόσο, φαίνεται πως έχει εντελώς αντίθετη άποψη. Ο James Danckert, νευροεπιστήμονας και συν-συγγραφέας του «Out of My Skull: The Psychology of Boredom», λέει ξεκάθαρα: το να επιδιώκεις τη βαρεμάρα δεν σε κάνει πιο βαθυστόχαστο, πιο δημιουργικό ή πιο ευτυχισμένο. Αντίθετα, βασίζεται σε μια μεγάλη παρεξήγηση για το τι είναι πραγματικά η βαρεμάρα.

Σύμφωνα με τη δημοφιλή θεωρία, όταν βαριόμαστε, ενεργοποιείται το default mode network (Δίκτυο Αυτόματης Λειτουργίας) του εγκεφάλου, άρα οδηγούμαστε σε αυτοστοχασμό, αναζητάμε το νόημα των πραγμάτων και γινόμαστε πιο δημιουργικοί. Ακούγεται αρκετά επιστημονικό, αλλά σύμφωνα με τον ειδικό, είναι εντελώς λάθος.

Η βαρεμάρα δεν συνδέεται με βαθιά σκέψη ή με ενδοσκόπηση. Πρόκειται για «ένα δυσάρεστο συναίσθημα αποσύνδεσης – θέλεις να εμπλακείς με τον κόσμο, αλλά δεν μπορείς». Βασικός στόχος δεν είναι η εξέλιξη ή η περισυλλογή, αλλά η αδράνεια. Όταν σκέφτεσαι τη ζωή σου, τις σχέσεις σου ή το νόημα της ύπαρξης, δεν βαριέσαι. Αντίθετα, είσαι πνευματικά ενεργός. Το default mode network ενεργοποιείται όχι επειδή βαριέσαι, αλλά επειδή δεν έχεις εξωτερικά ερεθίσματα. Η βαρεμάρα δεν εγγυάται τίποτα, αντίθετα μας κρατά εγκλωβισμένους στο παρόν και τροφοδοτεί τη στασιμότητα.

Και όχι, η βαρεμάρα δεν σε κάνει πιο δημιουργικό

Υπάρχει κι αυτός ο μύθος: «Αν βαρεθείς αρκετά, θα σου έρθει η μεγάλη ιδέα». Ναι, ακόμα και ο Jimi Hendrix έλεγε, ότι η βαρεμάρα από το να παίζει τα ίδια κομμάτια ξανά και ξανά τον ώθησε να εξελιχθεί. Αλλά αυτό δεν σημαίνει, ότι αν κοιτάς τον τοίχο, θα γίνεις καλλιτέχνης. Η δημιουργικότητα είναι κάτι που καλλιεργείται με συνέπεια. Μάλιστα, έρευνες από το εργαστήριο του James Danckert δείχνουν ότι η βαρεμάρα συχνά αυξάνει το στρες και την ένταση - δύο πράγματα που σκοτώνουν τη δημιουργικότητα.

Οπότε… τι κάνουμε τελικά; Σύμφωνα με τη νευροεπιστήμη, το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν βαριόμαστε αρκετά, αλλά ότι δεν δίνουμε στον εαυτό μας χώρο να σκεφτεί, να αναγνωρίσει τις ανάγκες του και να εξελιχθεί.