Η οστεοαρθρίτιδα (ΟΑ) είναι ο πιο συχνός τύπος αρθρίτιδας, με περίπου 528 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως να ζουν με αυτήν. Τα ποσοστά της αυξάνονται σταθερά, παρουσιάζοντας άνοδο 113% από το 1990, και αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται. Οι αρθρώσεις που επηρεάζονται συχνότερα είναι τα γόνατα, ακολουθούμενα από τα ισχία και τα χέρια.
Οι παράγοντες κινδύνου για την οστεοαρθρίτιδα περιλαμβάνουν το οικογενειακό ιστορικό, την υπερβολική χρήση ή καταπόνηση της άρθρωσης, τραυματισμούς, την ηλικία, το φύλο (οι γυναίκες εμφανίζουν συχνότερα οστεοαρθρίτιδα από τους άνδρες) και την παχυσαρκία, ένας ακόμη παράγοντας που έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια.
Η οστεοαρθρίτιδα και η παχυσαρκία δεν είναι οι μόνες παθήσεις που αυξάνονται με την πάροδο των ετών. Η πρόσληψη υπερεπεξεργασμένων τροφίμων (UPF) έχει επίσης αυξηθεί, με στατιστικά στοιχεία να εκτιμούν ότι σχεδόν το 60% των θερμίδων και το 90% της πρόσληψης προστιθέμενης ζάχαρης προέρχονται από αυτά. Και γνωρίζουμε ότι υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ της πρόσληψης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και της παχυσαρκίας.
Είναι ενδιαφέρον ότι προηγούμενη έρευνα βρήκε μια σύνδεση μεταξύ της ποσότητας λίπους στον μηρό, που αναφέρεται ως ενδομυϊκό λίπος (IMFI), και της οστεοαρθρίτιδας, με το υψηλότερο IMFI να σχετίζεται με υψηλότερα ποσοστά οστεοαρθρίτιδας στους γοφούς και τα γόνατα. Δεδομένου ότι η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με την παχυσαρκία, και η παχυσαρκία με IMFI και οστεοαρθρίτιδα, οι ερευνητές ήταν περίεργοι να διερευνήσουν τη σχέση μεταξύ της κατανάλωσης UPF και της ποσότητας IMFI. Δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στο περιοδικό Radiology
Πώς διεξήχθη η μελέτη
Οι ερευνητές άντλησαν δεδομένα από την Πρωτοβουλία για την Οστεοαρθρίτιδα, μια μακροχρόνια μελέτη που πραγματοποιήθηκε από τον Φεβρουάριο του 2004 έως τον Οκτώβριο του 2015. Για την παρούσα ανάλυση, χρησιμοποίησαν δεδομένα από 615 συμμετέχοντες, εκ των οποίων οι 340 ήταν γυναίκες, με μέσο όρο ηλικίας τα 60 έτη. Με βάση τον ΔΜΣ, περίπου το 65% των συμμετεχόντων ήταν υπέρβαροι και το 24% παχύσαρκοι. Επιπλέον, το 43% των ανδρών και το 81% των γυναικών παρουσίαζαν κοιλιακή παχυσαρκία (περιφέρεια μέσης τουλάχιστον 102 εκατοστά στους άνδρες και 88 εκατοστά στις γυναίκες).
Για να συμμετάσχουν στη μελέτη, οι συμμετέχοντες δεν έπρεπε να έχουν κάποια μορφή αρθρίτιδας στην αρχή, συμπεριλαμβανομένης της οστεοαρθρίτιδας και της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, αν και είχαν παράγοντες κινδύνου για την εμφάνισή της. Έπρεπε επίσης να έχουν συμπληρώσει ένα ερωτηματολόγιο συχνότητας τροφίμων κατά την έναρξη, στο οποίο κατέγραφαν τις διατροφικές τους συνήθειες για τους προηγούμενους 12 μήνες. Με βάση αυτό, οι ερευνητές υπολόγισαν την κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Για τους σκοπούς της μελέτης, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ορίστηκαν ως έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα και ποτά που παρασκευάζονται με βιομηχανικές μεθόδους χημικής επεξεργασίας και είναι πλούσια σε πρόσθετα, όπως αρώματα, χρωστικές και γαλακτωματοποιητές, τα οποία ενισχύουν τη διάρκεια ζωής, τη γεύση και την ελκυστικότητά τους. Οι συμμετέχοντες είχαν επίσης διαθέσιμες μαγνητικές τομογραφίες των μηρών τους, μέσω των οποίων οι ερευνητές μέτρησαν την ποσότητα ενδομυϊκού λίπους (IMFI).
Τι διαπίστωσε η μελέτη
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο αυξανόταν η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, τόσο αυξανόταν και η ποσότητα λίπους στους μηρούς των συμμετεχόντων. Δεδομένου ότι προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει το αυξημένο IMFI με την οστεοαρθρίτιδα, είναι πιθανό η υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων να σχετίζεται έμμεσα και με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι συμμετέχοντες δεν είχαν οστεοαρθρίτιδα, αλλά μόνο παράγοντες κινδύνου, επομένως δεν μπορεί να εξαχθεί άμεσο συμπέρασμα.
Η μελέτη παρουσιάζει αρκετούς περιορισμούς. Ένας από αυτούς είναι η χρήση ερωτηματολογίου συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων, το οποίο βασιζόταν στη μνήμη των συμμετεχόντων για το προηγούμενο έτος. Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να θυμηθούν με ακρίβεια τι κατανάλωσαν, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σφάλματα, συνήθως προς την κατεύθυνση της υποεκτίμησης της πρόσληψης.
Επιπλέον, το ερωτηματολόγιο συμπληρώθηκε μόνο μία φορά, γεγονός που περιορίζει την αξιοπιστία του σε σύγκριση με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις. Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι, αν και έλαβαν υπόψη την ηλικία στις αναλύσεις, δεν είναι βέβαιο ότι τα αποτελέσματα ισχύουν για νεότερους πληθυσμούς. Τέλος, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να μην έχουν ληφθεί υπόψη όλοι οι πιθανοί συγχυτικοί παράγοντες.
Πώς εφαρμόζεται αυτό στην πραγματική ζωή;
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, καθώς και τα ευρήματα προηγούμενων μελετών, φαίνεται ότι υπάρχει μια πιθανή σύνδεση μεταξύ της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, της αύξησης του λίπους στους μηρούς και της οστεοαρθρίτιδας. Με την πάροδο του χρόνου, το σώμα τείνει να χάνει μυϊκή μάζα και να αυξάνει το λίπος. Η μείωση των μυών σημαίνει μεγαλύτερη επιβάρυνση για τις αρθρώσεις, καθώς οι μύες συμβάλλουν στη στήριξη και τη σωστή λειτουργία τους.
Αξίζει να καταρριφθεί ένας κοινός μύθος: Οι μύες δεν μετατρέπονται σε λίπος, ούτε το λίπος σε μύες. Όταν μειώνεται η μυϊκή μάζα, το λίπος απλώς καταλαμβάνει περισσότερο χώρο στο σώμα.
Η συχνή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων έχει επίσης συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, κατάθλιψης και δερματικών προβλημάτων, όπως η ψωρίαση. Επιπλέον, αυτά τα τρόφιμα μπορούν να ενισχύσουν τη φλεγμονή στον οργανισμό λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε κορεσμένα λιπαρά, νάτριο και πρόσθετα σάκχαρα, επηρεάζοντας αρνητικά και το μικροβίωμα του εντέρου. Η χρόνια φλεγμονή, με τη σειρά της, συνδέεται με πολλές παθήσεις, όπως καρδιοπάθειες, διαβήτη, καρκίνο και αρθρίτιδα.
Από πού μπορείτε να ξεκινήσετε; Μπορείτε να αντικαταστήσετε σταδιακά τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα με πιο φυσικές επιλογές και απλά ροφήματα, όπως νερό, γάλα, τσάι ή καφέ χωρίς πρόσθετα. Δεν χρειάζεται να κάνετε δραστικές αλλαγές από την αρχή. Οι μικρές, σταθερές βελτιώσεις είναι πιο βιώσιμες και οδηγούν σε ουσιαστικά αποτελέσματα με την πάροδο του χρόνου. Ξεκινήστε αντικαθιστώντας ένα γεύμα, ρόφημα ή σνακ την ημέρα και αυξήστε σταδιακά τις αλλαγές.
Επιπλέον, σκεφτείτε γιατί επιλέγετε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα. Συχνά, ο λόγος είναι η ευκολία και η έλλειψη χρόνου. Σε αυτή την περίπτωση, η προετοιμασία γευμάτων μπορεί να σας βοηθήσει να έχετε έτοιμες, πιο υγιεινές επιλογές χωρίς να απαιτείται πολύς χρόνος.
Συνοψίζοντας, η μελέτη αυτή υποδηλώνει ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και της αύξησης του λίπους στους μηρούς. Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει το λίπος αυτό με την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος. Με βάση αυτά τα δεδομένα, είναι πιθανό η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων να σχετίζεται και με την οστεοαρθρίτιδα, αν και απαιτείται περισσότερη και μακροχρόνια έρευνα για ασφαλή συμπεράσματα. Δεδομένου ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα σχετίζονται με φλεγμονή και χρόνιες παθήσεις, είναι σημαντικό να προσέχετε την κατανάλωσή τους, ακόμη κι αν δεν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου.
Ακολουθήστε το jenny.gr στο google news και μάθετε τα πάντα γύρω από τη διατροφή, τη γυμναστική, το σεξ και την ψυχική υγεία.