Είσαι το πρώτο ή το δεύτερο παιδί; Πώς η σειρά γέννησης συνδέεται με τον κίνδυνο ασθενειών

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο εμφάνισης μιας ασθένειας, από τη γενετική και την έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες έως τον τρόπο ζωής. Ωστόσο, νέα έρευνα υποδηλώνει ότι υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας που πιθανότατα δεν βρίσκεται στο ραντάρ των περισσότερων ανθρώπων: Η σειρά με την οποία γεννηθήκατε στην οικογένειά σας.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Nature Health, ανέλυσε δεδομένα υγείας από περισσότερες από πέντε εκατομμύρια οικογένειες με δύο παιδιά και εντόπισε μια σαφή συσχέτιση μεταξύ της σειράς γέννησης ενός ατόμου και της πιθανότητας να εμφανίσει ορισμένες ασθένειες. Ενώ τα πρωτότοκα παιδιά της μελέτης παρουσίασαν υψηλότερο κίνδυνο για νευροαναπτυξιακές παθήσεις, όπως η ΔΕΠ-Υ, καθώς και για ανοσολογικές και αλλεργικές παθήσεις, όπως οι τροφικές αλλεργίες, τα δεύτερα παιδιά εμφάνισαν υψηλότερο κίνδυνο για γαστρεντερικές διαταραχές και διαταραχές που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών. Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η μικρότερη ηλικιακή διαφορά μεταξύ των αδελφών φάνηκε να προσφέρει προστατευτική επίδραση απέναντι σε νευροψυχιατρικές και αλλεργικές παθήσεις.

ΥΓΕΙΑ + ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Αυτά τα βασικά τεστ φυσικής κατάστασης θα μπορούσαν να προβλέψουν τη μακροζωία σας

Παρόλο που η μελέτη δεν εξέτασε τους λόγους για τους οποίους μπορεί να υπάρχουν αυτές οι διαφορές, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα ευρήματα αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση. Παρακάτω εξηγούν τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τη σχέση μεταξύ της σειράς γέννησης και της υγείας.

Ποιους κινδύνους για την υγεία μπορεί να συνδέεται με η σειρά γέννησης;

Η μελέτη συνέκρινε τις πιθανότητες κάθε παιδιού να διαγνωστεί με μια συγκεκριμένη ασθένεια σε σχέση με τις πιθανότητες του αδελφού του να εμφανίσει την ίδια ασθένεια. Μετά την ανάλυση των δεδομένων, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα πρωτότοκα και τα δεύτερα παιδιά παρουσίαζαν πράγματι σχετικά υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης ορισμένων παθήσεων.

Τι έδειξαν τα δεδομένα για τα πρωτότοκα παιδιά:

• Αυτισμός: 26% υψηλότερος κίνδυνος
• Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ): 7% υψηλότερος κίνδυνος
• Τροφικές αλλεργίες: 20% υψηλότερος κίνδυνος
• Αλλεργική ρινίτιδα (πυρετός εκ χόρτου): 9% υψηλότερος κίνδυνος

Τι έδειξαν τα δεδομένα για τα δεύτερα παιδιά:

• Διαταραχές που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών: 19% υψηλότερος κίνδυνος
• Γαστρεντερικές παθήσεις: 14% υψηλότερος κίνδυνος

Τι κρύβεται πίσω από αυτά τα ευρήματα;

Η μελέτη δεν εξέτασε τους λόγους για τους οποίους η σειρά γέννησης μπορεί να συνδέεται με τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων ασθενειών. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες θεωρίες. Είναι πιθανό να υπάρχει κάτι εγγενές στη σειρά γέννησης, εξηγούν οι ειδικοί. Υπάρχουν βιολογικές διαφορές μεταξύ της πρώτης εγκυμοσύνης και των επόμενων εγκυμοσυνών, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας της μητέρας, των αλλαγών που συμβαίνουν στο σώμα της και των διαφορών στις ανοσολογικές αποκρίσεις. Κάθε έμβρυο περιέχει, τεχνικά, γενετικό υλικό από τον πατέρα, απέναντι στο οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα της μητέρας πρέπει να αναπτύξει ανοχή. Αυτή η διαδικασία «έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνεται στις επόμενες εγκυμοσύνες». Αυτό θα μπορούσε να εξηγεί ορισμένα από τα ευρήματα που αφορούν λοιμώδεις και αλλεργικές παθήσεις, καθώς και την πιθανή προστατευτική επίδραση που φαίνεται να έχει η μικρή ηλικιακή διαφορά μεταξύ των αδελφών όσον αφορά ορισμένες νευροαναπτυξιακές παθήσεις.

unsplash

Η σειρά γέννησης θα μπορούσε επίσης να συνδέεται με τη συμπεριφορά των γονέων. Οι γονείς που αποκτούν το πρώτο τους παιδί μπορεί να είναι πιο πιθανό να απευθυνθούν σε έναν γιατρό όταν ανησυχούν για κάποιο σύμπτωμα ή συμπεριφορά, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει συχνότερα σε αξιολόγηση και διάγνωση σε σύγκριση με οικογένειες που έχουν ήδη περισσότερα παιδιά. Η ηλικία των γονέων μπορεί επίσης να παίζει ρόλο. «Από δημογραφική άποψη, η σειρά γέννησης συνδέεται με την ηλικία των γονέων κατά τη γέννηση, επομένως τα πρωτότοκα παιδιά έχουν εκ των πραγμάτων νεότερους γονείς», εξηγούν οι ειδικοί.

Εάν το πρώτο σας παιδί έχει μια νευρολογική ή νευροαναπτυξιακή πάθηση, είναι πιθανό να πραγματοποιηθούν περισσότεροι έλεγχοι και εξετάσεις στις επόμενες εγκυμοσύνες, σημειώνουν. Ένα ακόμη παράδειγμα είναι ότι οι γονείς μπορεί να είναι πιο αυστηροί όσον αφορά τις περιβαλλοντικές και διατροφικές εκθέσεις κατά την πρώτη εγκυμοσύνη σε σχέση με τις επόμενες. Ωστόσο, όπως συμβαίνει με κάθε ερευνητική μελέτη, είναι σημαντικό να διαχωρίζουμε τη συσχέτιση από την αιτιότητα. Με άλλα λόγια, πρόκειται πράγματι για έναν παράγοντα που προκαλεί την πάθηση ή απλώς για ένα μοτίβο που παρατηρείται στα δεδομένα;

Τι σημαίνουν αυτά για τον πραγματικό κίνδυνο εμφάνισης μιας ασθένειας;

Αυτό είναι πιο δύσκολο να απαντηθεί. Η μελέτη εξέτασε λόγους πιθανοτήτων (odds ratios), δηλαδή πόσο πιθανό ήταν ένα παιδί να εμφανίσει μια συγκεκριμένη ασθένεια σε σύγκριση με το αδελφάκι του. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάποιος θα εμφανίσει μια συγκεκριμένη ασθένεια εξαιτίας της σειράς γέννησής του ή ότι ο πραγματικός κίνδυνος για το άτομο είναι απαραίτητα υψηλός. Σημαίνει απλώς ότι ο σχετικός κίνδυνος ήταν αυξημένος σε σύγκριση με εκείνον του αδελφού ή της αδελφής του. Μιλάμε για επιδράσεις που παρατηρούνται σε επίπεδο πληθυσμού. Σε ατομικό επίπεδο, οι επιδράσεις είναι μικρές.

Οι ασθένειες είναι επίσης πολύπλοκες και συνήθως δεν οφείλονται σε έναν μόνο παράγοντα. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση πολλών από αυτές τις ασθένειες. Η σειρά γέννησης μπορεί ενδεχομένως να είναι ένας από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν τα ποσοστά εμφάνισής τους».

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι παράγοντες όπως το φύλο, το εάν υπάρχει αδελφός ή αδελφή με την ίδια διάγνωση ή η μεγαλύτερη ηλικία της μητέρας κατά τον τοκετό αποτελούν συχνά ισχυρότερες ενδείξεις για το αν ένα άτομο θα εμφανίσει μια συγκεκριμένη πάθηση. Η σειρά γέννησης αποτελεί έναν πολύ πιο αδύναμο δείκτη σε σχέση με σχεδόν οποιονδήποτε άλλο παράγοντα περιλαμβάνεται ήδη στο ιατρικό ιστορικό και, επιπλέον, δεν είναι τροποποιήσιμη. Επομένως, δεν αποτελεί κάτι για το οποίο χρειάζεται να γίνει κάποια συγκεκριμένη ενέργεια.