Αφγανιστάν: 5 χρόνια χωρίς σχολείο για εκατομμύρια κορίτσια - Η σιωπή του κόσμου απέναντι στους Ταλιμπάν

Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, το Αφγανιστάν παραμένει η μοναδική χώρα στον κόσμο όπου τα κορίτσια και οι γυναίκες αποκλείονται επίσημα από τη δευτεροβάθμια και την ανώτερη εκπαίδευση. Περίπου 2,2 εκατομμύρια έφηβες έχουν στερηθεί τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση για σχεδόν 1.800 ημέρες, ενώ οι περιορισμοί έχουν πλέον επεκταθεί σχεδόν σε κάθε πτυχή της δημόσιας ζωής.

Η απαγόρευση ξεκίνησε λίγες εβδομάδες μετά την κατάληψη της Καμπούλ, τον Αύγουστο του 2021. Έκτοτε, οι Αφγανές έχουν αποκλειστεί από μεγάλο μέρος της αγοράς εργασίας, τη δημόσια διοίκηση και πολλές εθνικές και διεθνείς οργανώσεις αρωγής. Από τον Σεπτέμβριο του 2025, οι Ταλιμπάν έχουν απαγορεύσει ακόμη και την είσοδο Αφγανών γυναικών στα γραφεία του ΟΗΕ στη χώρα, ενώ τον Ιανουάριο του 2026 οι γυναίκες δημόσιες υπάλληλοι έχασαν ακόμη και τον μειωμένο μισθό που λάμβαναν από το 2021, παρότι παρέμεναν στο σπίτι λόγω των περιορισμών.

WHAT'S NEW

Οι Ταλιμπάν νομιμοποιούν τους παιδικούς γάμους – Νέος νόμος στερεί από τις γυναίκες ακόμα και το δικαίωμα διαζυγίου

Getty Images / @Elise Blanchard

Μια ολόκληρη γενιά μεγαλώνει χωρίς σχολείο

Οι συνέπειες της πολιτικής αυτής δεν περιορίζονται στην εκπαίδευση. Σύμφωνα με εκτίμηση της UNICEF, μέχρι το 2030 το Αφγανιστάν μπορεί να χάσει έως και 20.000 γυναίκες εκπαιδευτικούς και 5.400 εργαζόμενες στον τομέα της υγείας. Παράλληλα, οι περιορισμοί κοστίζουν ήδη στη χώρα περίπου 84 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, ενώ η έλλειψη πρόσβασης των κοριτσιών στην εκπαίδευση δημιουργεί μακροπρόθεσμες συνέπειες για ολόκληρη την κοινωνία.

Παρά την καταστολή, οι Αφγανές δεν έχουν σταματήσει να διεκδικούν τα δικαιώματά τους. Από τις πρώτες ημέρες μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν, γυναίκες βγήκαν στους δρόμους της Καμπούλ με το σύνθημα «Ψωμί, Εργασία, Ελευθερία». Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν, παρά τις καταγγελίες για συλλήψεις, βασανιστήρια και δολοφονίες. Όταν οι δημόσιες διαμαρτυρίες έγιναν ακόμη πιο επικίνδυνες, δημιουργήθηκαν υπόγεια δίκτυα εκπαίδευσης μέσα σε σπίτια, όπου γυναίκες διδάσκουν κορίτσια που διαφορετικά δεν θα είχαν πρόσβαση σε σχολείο.

Παράλληλα, οργανώσεις Αφγανών γυναικών καταγράφουν συστηματικά τις αποφάσεις των Ταλιμπάν. Μέχρι τον Ιούνιο του 2026 είχαν καταγραφεί 264 διατάγματα που επηρεάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, εκ των οποίων τα 166 στοχεύουν συγκεκριμένα γυναίκες και κορίτσια.

Η διεθνής κοινότητα μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα

Η διεθνής αντίδραση παραμένει αντικείμενο έντονης κριτικής. Μέσω της Ντόχα, ο ΟΗΕ επιδιώκει τη διατήρηση της επικοινωνίας με τους Ταλιμπάν και τη σταδιακή επανένταξη του Αφγανιστάν στη διεθνή κοινότητα. Ωστόσο, οι Αφγανές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν αποκλειστεί από τις βασικές συνομιλίες. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς υπάρχει ο φόβος ότι η συνεχής διαπραγμάτευση χωρίς ουσιαστικές προϋποθέσεις μπορεί να οδηγήσει στη νομιμοποίηση ενός καθεστώτος που συνεχίζει να περιορίζει συστηματικά τα δικαιώματα των γυναικών.

Τον Σεπτέμβριο του 2024, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Γερμανία και η Ολλανδία κινήθηκαν νομικά εναντίον του Αφγανιστάν, επικαλούμενες τη Σύμβαση του ΟΗΕ για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών. Ωστόσο, σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, η υπόθεση δεν έχει ακόμη φτάσει στο Διεθνές Δικαστήριο.

Οι Αφγανές γυναίκες συνεχίζουν να διεκδικούν την εκπαίδευση, την εργασία και τα βασικά δικαιώματά τους, παρά την καταστολή. Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν, όμως, οι διεθνείς αντιδράσεις δεν έχουν καταφέρει να ανατρέψουν τις απαγορεύσεις. Όσο η διεθνής κοινότητα περιορίζεται σε καταδίκες και διαπραγματεύσεις χωρίς ουσιαστικές συνέπειες για το καθεστώς, εκατομμύρια κορίτσια παραμένουν αποκλεισμένα από το σχολείο και μια ολόκληρη γενιά κινδυνεύει να μεγαλώσει χωρίς τις ίδιες ευκαιρίες με τις προηγούμενες.