Εδώ το βαγί δεν είναι η γνωστή δάφνη που μοιράζεται στην υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά φρέσκα φύλλα φοίνικα, πλεγμένα μεταξύ τους περίτεχνα, ώστε να σχηματίζουν σταυρούς, «βαγιοφόρες», ήλιους, αλογάκια κ.α. Με αυτά στολίζουν τις εκκλησίες για τη γιορτή.
Την Κυριακή των Βαΐων, μετά τη Θεία Λειτουργία, τα βαγιά που στολίζουν τις εκκλησίες , οι πιστοί τα παίρνουν από τους ναούς, ως ευλογία και το τοποθετούν στις εικόνες. Μετά το τέλος της Λειτουργίας οι ναοί ντύνονται στα πένθιμα, με μωβ και μαύρα χρώματα, ενώ το βράδυ τελείται η Ακολουθία του Νυμφίου.
Τη Μεγάλη Τρίτη το βράδυ ακούγεται το κατανυκτικό τροπάριο της Κασσιανής, όπως ψάλλεται μοναδικά, με χαρακτηριστικές τις δυτικές επιρροές, από τις μελωδικές χορωδίες των ναών, προπάντων της ιεράς μονής του Αγίου Διονυσίου, του μητροπολιτικού ναού Αγίου Νικολάου και της Φανερωμένης στην πόλη.
Τη Μεγάλη Πέμπτη το πρωί γίνεται ο Εσπερινός και η Θεία Λειτουργία σε όλους τους ιερούς ναούς. Ύστερα απ’ αυτήν το νησί βυθίζεται σε πένθος και οι καμπάνες δεν ξαναχτυπούν μέχρι το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου.
Οι αγκινάρες παραγιομιστές είναι ένα από τα πιο παραδοσιακά πιάτα της Ζακύνθου που κυριαρχεί στο τραπέζι της Μεγάλης Πέμπτης. Oι νοικοκυρές μαγειρεύουν αγκινάρες γεμιστές με ρύζι, μυρωδικά, φρέσκο κρεμμυδάκι και πλούσια σάλτσα ντομάτας.
Μια ακόμα ιδιαιτερότητα στο Ζακυνθινό Μεγαλοβδόμαδο είναι ότι ο Εσταυρωμένος δεν εξέρχεται μετά το πέμπτο Ευαγγέλιο, όπως συνηθίζεται σε άλλους τόπους, αλλά μετά το ενδέκατο Ευαγγέλιο. Ο ψάλτης μπροστά στον Εσταυρωμένο ψάλλει, κατά το ζακυνθινό μέλος, τον ύμνο «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου…», ενώ αμέσως μετά ψάλλεται από τη χορωδία ή τους ψάλτες, επίσης μόνο στη Ζάκυνθο, ο περίφημος Ψαλμός «Ίνα τι εφρύαξαν έθνη…» μέσα σε κατανυκτική ατμόσφαιρα, ενώ λιτανεύεται ο Εσταυρωμένος. Το δωδέκατο Ευαγγέλιο «Τη επαύριον…», ψαλλόμενο κι αυτό οπωσδήποτε στα «Ζακυνθινά», αποτελεί το αποκορύφωμα της Ακολουθίας της Μεγάλης Πέμπτης.
Τη Μεγάλη Παρασκευή τα πάντα στο νησί συμμετέχουν στο Θείο Δράμα. Το πρωί γίνεται η Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών και ακολούθως η Αποκαθήλωση.
Στη Ζάκυνθο, το έθιμο με το ξύδι τη Μεγάλη Παρασκευή είναι μια βαθιά συμβολική παράδοση. Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής, οι Ζακυνθινοί συνηθίζουν να πίνουν ένα κουταλάκι ξύδι. Αυτή η πράξη συμβολίζει τη συμμετοχή στα πάθη του Χριστού, ο οποίος ποτίστηκε ξύδι όταν ήταν πάνω στο Σταυρό. Την ημέρα αυτή, η νηστεία είναι πολύ αυστηρή και οι κάτοικοι δεν καταναλώνουν ούτε λάδι.
Στη Ζάκυνθο δε χρησιμοποιείται ο γνωστός στην υπόλοιπη Ελλάδα κεντητός Επιτάφιος, αλλά αμφιπρόσωπη ξυλόγλυπτη αγιογραφία του νεκρού Χριστού, που ονομάζεται «Αμνός». Μετά τη λιτάνευση το Σώμα του Χριστού τοποθετείται στον πραγματικό εντυπωσιακό Επιτάφιο. Οι ζακυνθινοί Επιτάφιοι δε στολίζονται με λουλούδια, επειδή είναι ξυλόγλυπτοι, με επένδυση φύλλου χρυσού και βελούδου, πραγματικά έργα τέχνης.
Μετά το μεσημέρι στις 14:00 κάτοικοι και επισκέπτες ζουν το αποκορύφωμα του Ζακυνθινού Μεγαλοβδόμαδου, στον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου του Μώλου. Από εκεί θα ξεκινήσει η λιτανεία του Εσταυρωμένου. Η ατμόσφαιρα είναι μοναδική και βαθιά συγκινητική. Η πένθιμη λιτανεία αρχίζει υπό τους ήχους από τη φιλαρμονική. Μαζί με τον Εσταυρωμένο λιτανεύεται και η περίφημη εικόνα της Mater Dolorosa, δηλαδή της Παναγίας του Πάθους.
Η λιτανεία διασχίζει σχεδόν όλη την πόλη και επιστρέφει στην πλατεία Σολωμού, όπου, πάνω σε βάθρο, ο Μητροπολίτης ευλογεί τον κλήρο και το λαό με τον Εσταυρωμένο, στα 4 σημεία του ορίζοντα. Η λιτανεία καταλήγει στον ίδιο ναό, όπου γίνεται η εναπόθεση του Χριστού στον Επιτάφιο.
Το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται κανονικά σε όλους τους ιερούς ναούς η Ακολουθία του Επιτάφιου Θρήνου.
Στο μητροπολιτικό ναό του Αγίου Νικολάου των Ξένων η Ακολουθία αυτή, σύμφωνα με παμπάλαιο έθιμο, δε γίνεται το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, αλλά τις πρώτες πρωινές ώρες του Μεγάλου Σαββάτου και συγκεκριμένα στις 2:00 το πρωί. Στις 4:00 τα ξημερώματα γίνεται η έξοδος του Επιταφίου, με τους πιστούς να ακολουθούν. Ο Επιτάφιος επιστρέφει γύρω στις 5:30 στο ναό, όπου συνεχίζεται η Ακολουθία.
Λίγη ώρα μετά ακούγεται ο ωραιότατος ύμνος «Τον Κύριον υμνείτε…», τονισμένος και αυτός στη ζακυνθινή εκκλησιαστική μουσική, ο οποίος ψάλλεται από όλους, η ξακουστή «Gloria», το «κομμάτι» (Πρώτη Ανάσταση) και το σπάσιμο των πήλινων σταμνών από τις νοικοκυρές όλων των σπιτιών κατά την Πρώτη Ανάσταση και στην πλατεία του Αγίου Μάρκου, πάνω από τα οποία περνά παιανίζοντας η φιλαρμονική.
Τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου, αρχίζει η Ακολουθία στο μητροπολιτικό ναό. Στις 11:45 ξεκινά η Αναστάσιμη πομπή για την πλατεία του Αγίου Μάρκου, όπου γίνεται η Ανάσταση. Το «Χριστός Ανέστη» από τα χείλη του μητροπολίτη, ψαλλόμενο κι αυτό κατά την ιδιόμορφη ζακυνθινή εκκλησιαστική μουσική.
Αμέσως μετά η Εικόνα της Ανάστασης επιστρέφει στο μητροπολιτικό ναό, όπου διαδραματίζονται τα του «Άρατε Πύλας…». Κατά την τοπική παράδοση, η Αναστάσιμη Θεία Λειτουργία δεν τελείται αμέσως μετά σε κανένα ναό της πόλης και των χωριών, αλλά το πρωί της Κυριακής του Πάσχα.
Αντιδήμαρχος Ζακύνθου
Το Μεγάλο Σάββατο αρκετοί Ζακυνθινοί, επειδή έχει γίνει η πρώτη ανάσταση τα ξημερώματα, τρώνε κρέας με σούπα. Πατσά ή μοσχάρι βραστό. Το βράδυ τρώνε το «σγατζέτο», την ζακυνθινή μαγειρίτσα που είναι κοκκινιστή. Πρόκειται για κοιλίτσες, συκωταριές, ποδαράκια από αρνί τυλιχτά με σέλινο μέσα σε αντεράκια, κάτι σα γαρδουμπίτσες με κόκκινη σάλτσα.
Το παραδοσιακό πιάτο της Λαμπρής στη Ζάκυνθο δεν είναι το αρνί στη σούβλα αλλά το αυγολέμονο, με λαδοτύρι, χοιρομέρι και κόκκινα αβγά. Το αρνάκι το έφτιαχναν τη Δευτέρα του Πάσχα στον φούρνο με πατάτες