Ο βασιλιάς Χάραλντ Ε΄ της Νορβηγίας πέθανε σε ηλικία 89 ετών, όπως ανακοίνωσε το παλάτι του Όσλο. Ο θάνατός του ανοίγει τον δρόμο για τη διαδοχή από τον γιο του, Χάακον, την ώρα που η σύζυγος του νέου βασιλιά, Μέτε-Μάριτ, βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης αντιπαράθεσης εξαιτίας της σχέσης που είχε στο παρελθόν με τον Τζέφρι Έπσταϊν.
Η Μέτε-Μάριτ, σύζυγος του διαδόχου του θρόνου, φέρεται να είχε αλληλογραφία με τον εκλιπόντα Αμερικανό καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα Τζέφρι Έπσταϊν από το 2011 έως το 2014, δηλαδή αρκετά χρόνια μετά την καταδίκη του.
«Με βαθιά θλίψη ανακοινώνουμε ότι η Αυτού Μεγαλειότης, ο βασιλιάς Χάραλντ, απεβίωσε σήμερα. Ο βασιλιάς Χάραλντ έφυγε από τη ζωή ειρηνικά στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο, την Παρασκευή 28 Αυγούστου, στις 6:35 το πρωί», ανέφερε το παλάτι σε ανακοίνωσή του.
Το παλάτι είχε ανακοινώσει την Πέμπτη ότι η κατάσταση της υγείας του βασιλιά είχε επιδεινωθεί και ότι βρισκόταν σε «εξαιρετικά σοβαρή» κατάσταση. Η σύζυγός του, βασίλισσα Σόνια, και ο διάδοχος του θρόνου, πρίγκιπας Χάακον, ο οποίος ήδη εκτελούσε χρέη αντιβασιλέα, ακύρωσαν όλες τις προγραμματισμένες δημόσιες εμφανίσεις τους.
Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στόρε, αναμενόταν να συναντήσει αργότερα την Παρασκευή τον νέο βασιλιά, Χάακον Η΄, στο παλάτι. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, οι σημαίες στο παλάτι κυμάτισαν μεσίστιες, ενώ οι καμπάνες των εκκλησιών σε ολόκληρη τη χώρα επρόκειτο να χτυπήσουν το μεσημέρι.
«Με βαθιά θλίψη έλαβα την είδηση ότι η Αυτού Μεγαλειότης, ο βασιλιάς Χάραλντ Ε΄, πέθανε», δήλωσε ο Στόρε. «Ολόκληρο το έθνος πενθεί και ο λαός της Νορβηγίας αισθάνεται βαθιά ευγνωμοσύνη για μια μακρά ζωή αφιερωμένη στην υπηρεσία της χώρας».
Ο πρωθυπουργός πρόσθεσε: «Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες ως μονάρχης, ο Χάραλντ Ε΄ έδειξε ακλόνητη πίστη στον νορβηγικό λαό. Μας βοήθησε να βλέπουμε τον καλύτερο εαυτό μας – και τον καλύτερο στους γύρω μας».
Η διαδοχή στη σκιά της υπόθεσης Έπσταϊν
Ο θάνατός του έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για τη νορβηγική βασιλική οικογένεια. Έγγραφα που δημοσιοποιήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιανουάριο έδειξαν ότι η Μέτε-Μάριτ είχε αλληλογραφία με τον Τζέφρι Έπσταϊν από το 2011 έως το 2014, αρκετά χρόνια μετά την καταδίκη του.
Στα αρχεία φέρεται να υπάρχουν σχεδόν 1.000 αναφορές στο όνομα της Μέτε-Μάριτ, μεταξύ των οποίων και προσωπικές συνομιλίες. Οι αποκαλύψεις προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στη Νορβηγία, με τον πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στόρε να κάνει την ασυνήθιστη για την περίσταση δήλωση ότι η πριγκίπισσα επέδειξε «κακή κρίση».
Στη συνέχεια, η Μέτε-Μάριτ εξέδωσε ανακοίνωση μέσω του βασιλικού οίκου, εκφράζοντας τη «βαθιά της λύπη για τη φιλία της με τον Τζέφρι Έπσταϊν» και ζητώντας συγγνώμη «για την κατάσταση στην οποία έφερα τη βασιλική οικογένεια και ιδιαίτερα τον βασιλιά και τη βασίλισσα».
Στο επίκεντρο της δημοσιότητας βρέθηκε και ο 29χρονος Μάριους Μποργκ Χόιμπι, γιος της Μέτε-Μάριτ από προηγούμενη σχέση. Τον Ιούνιο καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκιση για δύο βιασμούς και ακόμη 32 κατηγορίες, μεταξύ των οποίων και άσκηση βίας εναντίον πρώην συντρόφου του. Ο ίδιος έχει ασκήσει έφεση.
Η 53χρονη Μέτε-Μάριτ, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρή πνευμονική νόσο και υποβλήθηκε σε μεταμόσχευση τον Ιούλιο, ήταν ανύπαντρη μητέρα του Χόιμπι, ο οποίος ήταν μόλις τεσσάρων ετών όταν ανακοινώθηκε ο αρραβώνας της με τον διάδοχο του νορβηγικού θρόνου στα τέλη του 2000.
Ένας γάμος που είχε προκαλέσει αντιδράσεις
Ο γάμος τους, που αποτέλεσε την πρώτη φορά στη σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία κατά την οποία άμεσος διάδοχος ενός θρόνου έφερε έναν θετό γιο σε μια βασιλική οικογένεια, είχε προκαλέσει τεράστιες αντιδράσεις στη Νορβηγία. Ωστόσο, είχε τη θερμή στήριξη του βασιλιά Χάραλντ και της βασίλισσας Σόνια.
Η Μέτε-Μάριτ είχε μιλήσει δημόσια για την επαναστατική, όπως η ίδια την είχε χαρακτηρίσει, νεότητά της και για την προηγούμενη χρήση ναρκωτικών. Μία εβδομάδα πριν από τον γάμο της, είχε παραχωρήσει μια ιδιαίτερα φορτισμένη συναισθηματικά συνέντευξη Τύπου, στην οποία εξέφρασε τη λύπη της για τις επιλογές του παρελθόντος και καταδίκασε έντονα τη χρήση ναρκωτικών.
Η δημόσια στήριξη προς τη νορβηγική μοναρχία φαίνεται ότι έχει επηρεαστεί από τα πρόσφατα σκάνδαλα που αφορούν την πριγκίπισσα. Δημοσκόπηση τον Φεβρουάριο έδειξε ότι η υποστήριξη προς τη μοναρχία είχε πέσει στο 54%, από 72% το 2024. Άλλες δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι σχεδόν οι μισοί πολίτες θεωρούσαν πως η Μέτε-Μάριτ δεν θα έπρεπε να γίνει βασίλισσα.
Ο βασιλιάς που εκσυγχρόνισε τη νορβηγική μοναρχία
Ο Χάραλντ θεωρείται μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στον εκσυγχρονισμό της νορβηγικής μοναρχίας, καθώς ανανέωσε τον τρόπο λειτουργίας του παλατιού και της βασιλικής περιουσίας. Το 1968 παντρεύτηκε τη Σόνια, η οποία δεν προερχόταν από βασιλική οικογένεια, ενώ αργότερα υποδέχθηκε στη βασιλική οικογένεια και τους συζύγους των παιδιών του, τη Μέτε-Μάριτ και τον Άρι Μπεν.
Ήταν τρισέγγονος της βασίλισσας Βικτωρίας της Βρετανίας και ανέβηκε στον θρόνο σε ηλικία 54 ετών, διαδεχόμενος τον πατέρα του, Όλαφ Ε΄. Είχε σπουδάσει στην Οξφόρδη και είχε εκπροσωπήσει τη Νορβηγία στην ιστιοπλοΐα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο, της Πόλης του Μεξικού και του Μονάχου. Στη Νορβηγία ήταν ιδιαίτερα αγαπητός για τον απλό τρόπο ζωής του και για τις προσπάθειές του να ενισχύσει την εθνική ενότητα.