Ένα νεκροταφείο ρούχων και το βαρύ τίμημα της γρήγορης μόδας στο περιβάλλον - Ο Ιάπωνας σκηνοθέτης του «Dust to Dust», Kosai Sekine, στο JennyGr
ΑΝΘΙΑ ΦΙΛΙΠΠΗ
23 Απριλίου 2026
Σε μια εποχή όπου η εικόνα, η αισθητική και η ταχύτητα κατανάλωσης κυριαρχούν, ο Kosai Sekine μέσα από το ντοκιμαντέρ «Dust to Dust» μετατοπίζει το βλέμμα από τη λάμψη, τη «μαγεία» της πασαρέλας και τα φώτα της υψηλής ραπτικής απευθείας προς το «τέλος» του κύκλου ζωής των ρούχων... στο λεγόμενο νεκροταφείο τους, εκεί όπου, αν και από απόσταση κανείς μπορεί να δει μια εγκατάσταση γεμάτη με χρώματα, σχήματα και απόκοσμα ωραία κατακερματισμένα υλικά, πλησιάζοντας αντιλαμβάνεται με τον πιο βάρβαρο και ωμό τρόπο το τεράστιο πρόβλημα της βιομηχανίας της μόδας - και δη του fast fashion.
Ποιος είναι ο Kosai Sekine
Ο Kosai Sekine γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Τόκιο. Κατά τη διάρκεια των πανεπιστημιακών του χρόνων στο Τμήμα Φιλοσοφίας της Σόφιας, συμμετείχε σε πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών στις ΗΠΑ, όπου ανέπτυξε το ενδιαφέρον του για τη φωτογραφία – και τότε ξεκίνησε το δημιουργικό του «ταξίδι» σε έναν κόσμο γεμάτο σενάρια και καρέ.
Το ντεμπούτο του έκανε το 2005 με την πολυσυζητημένη ταινία «Right Place», χάρη στην οποία και κέρδισε το βραβείο Καλύτερης Ξένης Ταινίας στο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Νέας Υόρκης ενώ το portfolio του από τότε έχει διανθίσει με πολυάριθμες ταινίες μικρού μήκους, τηλεοπτικές σειρές και μουσικά βίντεο σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Παράλληλα με τις μεγάλου μήκους ταινίες του και τα υπόλοιπα project του, ο Sekine δραστηριοποιείται με την καλλιτεχνική κολεκτίβα κοινωνικής δράσης «NoddIN» και δημιουργεί έργα τέχνης με κοινωνικά θέματα.
Όπως γίνεται πάντως αντιληπτό και από το Dust to Dust, διαθέτει μια εκλεπτυσμένη και πνευματώδης ευαισθησία σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, τα οποία μέσα από τα εργαλεία που διαθέτει φωτίζει με τον καλύτερο τρόπο.
Ένα νεκροταφείο ρούχων και το βαρύ τίμημα της γρήγορης μόδας στο περιβάλλον
Στο φιλμ ο σκηνοθέτης Kosai Sekine επιχειρεί να αφυπνίσει το καταναλωτικό κοινό και να ρίξει φως σε ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά προβλήματα της σύγχρονης εποχής.
Μέσα από την κινηματογραφική του προσέγγιση, το «Dust to Dust» θέτει κρίσιμα ερωτήματα όπως, ποιος φέρει την ευθύνη για την αλυσίδα υπερκατανάλωσης στη μόδα και τι σημαίνει να «ντύνεται» κανείς σε έναν κόσμο όπου το ένδυμα συνδέεται άμεσα με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια αλλά και την περιβαλλοντική επιβάρυνση;
Το ταξίδι του Yuima Nakazato στην Κένυα
Ο Yuima Nakazato, μόλις ο δεύτερος Ιάπωνας σχεδιαστής που έχει προσκληθεί στην Εβδομάδα Μόδας του Παρισιού και ο νεότερος που αποφοίτησε από το Τμήμα Μόδας της Βασιλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών της Αμβέρσας στο Βέλγιο, θεωρείται ένας από τους πρωτεργάτες της βιώσιμης μόδας, ένας σχεδιαστής που συνδυάζει αρμονικά την υψηλή ραπτική με την ηθική παραγωγή, με όραμα ένα μέλλον όπου η δημιουργικότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη φροντίδα και τον σεβασμό για το περιβάλλον.
Το «Dusτ to Dust» (το οποίο βραβεύτηκε με το Βραβείο Human/Nature 2024 στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Tribeca, ένα βραβείο που θεσπίστηκε με σκοπό να αναδείξει την ταινία που αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα περιβαλλοντικής αφήγησης με έμφαση στις λύσεις) καταγράφει το ταξίδι του στην Κένυα, ώστε να κατανοήσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της βιομηχανίας και του fast fashion αλλά και να εξερευνήσει μια σειρά από βιώσιμες πρακτικές, καθώς προετοιμάζεται για την Εβδομάδα Μόδας του Παρισιού.
Η συλλογή που δημιουργήθηκε μάλιστα για το show του στην Εβδομάδα Μόδας του Παρισιού σχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου από ρούχα φτιαγμένα από απορρίμματα που συνέλεξε από τις χωματερές της Κένυας με τον Kosai Sekine να καταγράφει καρέ – καρέ τη διαδικασία αυτή.
Ο σκηνοθέτης του «Dust to Dust», Kosai Sekine, στο JennyGr
Τι σας τράβηξε στην ιστορία του «Dust to Dust»; Ο Yuima Nakazato, ο κόσμος της υψηλής ραπτικής ή η περιβαλλοντική διάσταση πίσω από την ίδια τη βιομηχανία της μόδας;
«Γνώρισα τον Yuima Nakazato μέσα από ένα άλλο project και αναπτύξαμε αμοιβαίο ενδιαφέρον ως καλλιτέχνες που μας απασχολούν βαθιά τα κοινωνικά ζητήματα. Ενδιαφερόμουν για τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο της ένδυσης, οπότε με τράβηξε η προσέγγισή του να εξετάζει σχέδια που περιλαμβάνουν λύσεις. Ο καταλύτης ήταν η παρατήρησή του: ως σχεδιαστής, ήθελε να δει πού καταλήγουν τα ρούχα, το «νεκροταφείο» των ενδυμάτων, πιστεύοντας ότι ίσως αυτό θα μπορούσε να αλλάξει τον ίδιο σχεδιασμό. Αυτό με ενθουσίασε. Εκείνη την εποχή, κανένας από τους δύο μας δεν φανταζόταν ότι αυτό θα γινόταν ταινία».
Ένιωσα πόσο βαθιά το «ντύσιμο» είναι συνδεδεμένο με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια
Πριν ξεκινήσετε το ντοκιμαντέρ, ποια ήταν η προσωπική σας σχέση με τη μόδα; Την βλέπατε ως πεδίο τέχνης, βιομηχανίας ή κατανάλωσης;
«Πριν δουλέψω σε αυτή την ταινία, είχα ένα γενικό ενδιαφέρον για τη μόδα, αλλά δεν ήμουν ιδιαίτερα παθιασμένος με αυτήν. Μέσα από τη διαδικασία δημιουργίας αυτής της ταινίας, ένιωσα πόσο βαθιά το «ντύσιμο» είναι συνδεδεμένο με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Ακόμη και σε καταστάσεις δίψας και πείνας, οι γυναίκες στολίζονται με κοσμήματα από χάντρες και οι άνδρες πλέκουν τα μαλλιά τους, βάφονται και φορούν πολεμική ενδυμασία στην Αφρική. Εκεί ένιωσα για πρώτη φορά ότι η ενδυμασία είναι ένα σημαντικό μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας.»
Τι σας συγκλόνισε περισσότερο κατά τη διάρκεια του ταξιδιού σας στην Κένυα; Η έκταση του προβλήματος, η κανονικοποίησή του ή το γεγονός ότι η Δύση εξάγει τα απορρίμματά της εκεί, αγνοώντας —ή αδιαφορώντας για— τις συνέπειες;
«Η πιο συγκλονιστική διαπίστωση που έκανα στην Κένυα ήταν η έντονη αντίθεση μεταξύ των γνώσεων που είχα αποκτήσει από απόσταση, μπροστά στον υπολογιστή μου, και της πραγματικότητας επί τόπου. Οι... παραγωγοί αυτού του προβλήματος έχουν μετατοπιστεί σημαντικά από τη Δύση προς την Ανατολή, και έχει σημειωθεί δραματική αύξηση στην παραγωγή ρούχων χαμηλής ποιότητας, με την ποιότητα να μειώνεται συνεχώς».
Η ευθύνη βαραίνει πολλούς από εμάς, και το να βγάζουμε selfie δεν το αλλάζει αυτό
Τι είναι αυτό που η κάμερα δεν μπορεί ποτέ να αποτυπώσει πλήρως από μια εμπειρία όπως αυτή; Και τι μπορεί να μην κατάφερε να αποτυπώσει σε αυτή τη συγκεκριμένη περίπτωση;
«Η «μη αποτυπωμένη» πτυχή, αν έπρεπε να την περιγράψω με λόγια, είναι το ερώτημα του ποιος είναι υπεύθυνος. Οι δυτικές ανεπτυγμένες χώρες, που κάποτε ήταν οι κύριοι καταναλωτές, πήραν το προβάδισμα, και η Ανατολή, γοητευμένη από τον τρόπο κατανάλωσής τους μέσω της κουλτούρας του μάρκετινγκ, άρχισε να τον μιμείται. Τώρα, ρούχα χαμηλής ποιότητας, περιττά, χωρίς καν ετικέτες, ξεχειλίζουν. Με άλλα λόγια, η ευθύνη βαραίνει πολλούς από εμάς και το να βγάζουμε selfie δεν το αλλάζει αυτό».
Ποιο ήταν το πιο δύσκολο συναίσθημα που έπρεπε να επεξεργαστείτε κατά τη δημιουργία αυτού του ντοκιμαντέρ;
«Πρώτον, η πραγματικότητα ότι οι πιο ευάλωτοι, δηλαδή τα παιδιά, καλούνται να «πληρώσουν» το υψηλότερο τίμημα. Παρ' όλα αυτά, ένιωσα ότι τα μάτια και τα χαμόγελα των παιδιών είναι τα πιο όμορφα πράγματα στη Γη».
Θεωρείτε τη μόδα ως έναν από τους πιο υποτιμημένους ρυπαντές της εποχής μας; Στο ντοκιμαντέρ αναφέρεται ότι αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο περιβαλλοντικό ρυπαντή μετά τη βιομηχανία πετρελαίου. Γιατί πιστεύετε ότι το ευρύ κοινό αργεί ακόμα να το συνειδητοποιήσει αυτό και να αναλάβει δράση;
«Η βιομηχανία της μόδας είναι πράγματι ένα πολύπλοκο ζήτημα. Πολλοί από εμάς έχουμε πιθανώς συνειδητοποιήσει τον σημαντικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο της μόδας ωστόσο οι ουσιαστικές αλλαγές παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες και αργές, κυρίως επειδή "δεν αποφέρουν κέρδος". Τελικά, ενδέχεται να καταστεί αναγκαία η λήψη μέτρων, όπως η νομική ρύθμιση των επιχειρήσεων που παράγουν ρούχα με περιβαλλοντικά επιβλαβείς μεθόδους».
Τα ρούχα είναι ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια
Ποια είναι η μεγαλύτερη αλήθεια που θέλατε να πάρει μαζί του το κοινό μετά την προβολή του Dust to Dust;
«Τα ρούχα είναι ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια επομένως οι επιλογές μας σε ό,τι φοράμε καθορίζουν τον τρόπο ζωής των μελλοντικών γενεών».
Στο «Dust to Dust» παρατηρούμε μια έντονη αντίθεση μεταξύ της παράδοσης της δημιουργίας και της βίας της μαζικής απόρριψης. Πρόκειται για μια σύγκρουση αξιών που σας αγγίζει προσωπικά;
«Ναι, έτσι νομίζω. Σε αυτή την περίπτωση, ο στόχος της βιομηχανίας που οδήγησε στη μαζική απόρριψη είναι πράγματι το κέρδος. Η δημιουργικότητα δεν ξεκινά με στόχο το κέρδος. Αν και μπορεί τελικά να οδηγήσει σε αυτό, η ίδια η πράξη της δημιουργίας μοιάζει ανεξάρτητη από τις επιχειρήσεις. Γι' αυτό η δημιουργικότητα επιτρέπει στους ανθρώπους να παράγουν ρούχα που τους κάνουν να αισθάνονται αυθεντικοί»
Τελικά, τι σας ενδιαφέρει περισσότερο ως δημιουργό; Να δημιουργείτε εικόνες που εντυπωσιάζουν ή εικόνες που προκαλούν ηθικό αναστοχασμό;
«Και οι δύο απαντήσεις μπορεί να είναι σωστές, ή ίσως και στις δύο η απάντηση να είναι «ναι». Ο σκοπός των ταινιών και των δημιουργικών έργων είναι να ανοίξουν τις καρδιές μας για να αντιμετωπίσουμε ζητήματα που πρέπει να εξετάσουμε και να μας εμπνεύσουν».