Γιατί το 90% των ανθρώπων είναι δεξιόχειρες; Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα

Το γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν το δεξί τους χέρι θεωρείται τόσο αυτονόητο που σπάνια αναρωτιόμαστε πώς προέκυψε. Σήμερα, περίπου το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού είναι δεξιόχειρες - ένα ποσοστό ιδιαίτερα υψηλό που δεν συναντάται σε άλλα πρωτεύοντα θηλαστικά. Τι είναι, όμως, αυτό που οδήγησε τον άνθρωπο σε τόσο έντονη προτίμηση προς τη δεξιά πλευρά;

Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης επιχειρεί να δώσει μια απάντηση, συνδέοντας τη δεξιοχειρία με δύο καθοριστικές εξελικτικές αλλαγές: την όρθια βάδιση και την ανάπτυξη ενός μεγαλύτερου και πιο πολύπλοκου εγκεφάλου. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 2.025 πιθήκους και ανθρωποειδή, τα οποία ανήκαν σε 41 διαφορετικά είδη πρωτευόντων. Εξέτασαν μια σειρά από παράγοντες όπως το περιβάλλον διαβίωσης, η χρήση εργαλείων, το μέγεθος του εγκεφάλου και του σώματος, η διατροφή και ο τρόπος μετακίνησης.

Pexels

Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν οι πρόγονοί μας άρχισαν να κινούνται όρθιοι, τα χέρια έπαψαν να συμμετέχουν στη διαδικασία της μετακίνησης. Αυτό τους επέτρεψε να αναλάβουν νέες, πιο σύνθετες λειτουργίες - όπως η κατασκευή εργαλείων και η μεταφορά αντικειμένων. Η αλλαγή αυτή φαίνεται πως δημιούργησε τις πρώτες εξελικτικές πιέσεις για εξειδίκευση στη χρήση του ενός χεριού έναντι του άλλου.

Η δεύτερη σημαντική αλλαγή σχετίζεται με τη σταδιακή αύξηση του μεγέθους και της πολυπλοκότητας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο αυξανόταν η εγκεφαλική πολυπλοκότητα, τόσο ενισχυόταν και η προτίμηση για το δεξί χέρι.

Το μοντέλο των επιστημόνων δείχνει ότι οι πρόγονοι του ανθρώπου πιθανότατα είχαν μόνο μια ήπια προτίμηση προς το δεξί χέρι, παρόμοια με εκείνη που παρατηρείται σήμερα στους μεγάλους πιθήκους. Η εικόνα άλλαξε αισθητά με την εμφάνιση του γένους Homo. Είδη όπως ο Homo erectus, ο Homo ergaster και οι Νεάντερταλ φαίνεται πως παρουσίαζαν ολοένα και εντονότερη δεξιοχειρία, μέχρι να φτάσουμε στον σύγχρονο άνθρωπο, όπου η κυριαρχία του δεξιού χεριού έγινε σχεδόν καθολική.

Παρά την πληρότητα της μελέτης, αρκετά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη γιατί περίπου το 10% του πληθυσμού παραμένει αριστερόχειρο, ούτε κατά πόσο κοινωνικοί και πολιτισμικοί παράγοντες συνέβαλαν στη διατήρηση της κυριαρχίας του δεξιού χεριού μέσα στους αιώνες. Παράλληλα, εξετάζεται αν παρόμοιες προτιμήσεις σχετικά με τα άκρα που παρατηρούνται σε άλλα είδη - όπως τα καγκουρό ή οι παπαγάλοι - μπορούν να ρίξουν φως σε βαθύτερους εξελικτικούς μηχανισμούς που διατρέχουν το ζωικό βασίλειο.