Ελένη Βαρίκα: Πέθανε η θεωρητικός του φεμινισμού σε ηλικία 77 ετών

Καλά - καλά δεν ξεκίνησε το 2026 και καθημερινά μετράμε σημαντικές απώλειες ανθρώπων, οι οποίοι αφήνουν ένα δυσαναπλήρωτο κενό πίσω τους. Η Ελένη Βαρίκα - η γυναίκα που πάλεψε για τον φεμινισμό και έγινε γνωστή για το έργο της τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς - «έφυγε» από τη ζωή σε ηλικία 77 ετών στη γαλλική πρωτεύουσα. Ήταν καθηγήτρια Πολιτικής Θεωρίας και προσπάθησε μέσα από τη δουλειά της να καταρρίψει τις φυλετικές ανισότητες, να ανατρέψει την πατριαρχεία και να υπερασπιστεί τις γυναίκες, επικοινωνώντας τα ίσα δικαιώματά τους με τους άνδρες.

Η Ελένη Βαρίκα καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας της δεν έχασε ποτέ τον στόχο της. Έγραψε εμβληματικά βιβλία, στοχεύοντας στη διαμόρφωση της φεμινιστικής θεωρίας στην Ελλάδα - και όχι μόνο. Μέσα από το έργο της, προσπάθησε να φωτίσει τις σχέσεις φύλων και εξουσίας, αμφισβητώντας πατριαρχικές δομές που τροφοδοτούν την κοινωνική ανισότητα. Αποτέλεσε έμπνεση για τις γυναίκες και παράδειγμα για τους φοιτητές, που τώρα θα συνεχίσουν το έργο της.

CELEBRITIES

Πέθανε ο Μπομπ Γουίρ στα 78 χρόνια του - Νίκησε τον καρκίνο, αλλά “έφυγε” από πνευμονική πάθηση

Η Ελένη Βαρίκα υπήρξε μια στοχάστρια που διάλεξε τον δύσκολο δρόμο: εκείνον της κριτικής σκέψης, της ιστορικής τεκμηρίωσης και της πολιτικής ευθύνης. Τη θλιβερή είδηση του θανάτου της γνωστοποίησε ο καθηγητής Αντώνης Λιάκος.

Ποια ήταν η Ελένη Βίρκα

Η Ελένη Βαρίκα γεννήθηκε στην Αθήνα και ήταν καθηγήτρια στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Παρίσι VIII και ερευνήτρια στο Centre Nationale de Recherche Scientifique. Υπήρξε επισκέπτρια καθηγήτρια στο European University Institute, στο Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο και στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, καθώς και σε πανεπιστήμια των Η.Π.Α. (Portland State University, Harvard και Columbia) και της Βραζιλίας (Campinas και USP).

Άρθρα και βιβλία της σχετικά με την ιστορία του φεμινισμού, το φύλο στην πολιτική θεωρία, τη γενεαλογία των κοινωνικών ιεραρχιών στις κοινωνικές και επιστημονικές πρακτικές της νεωτερικότητας έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία της "Με διαφορετικό πρόσωπο: φύλο, διαφορά και οικουμενικότητα", εκδ. Κατάρτι, 2000 και "Η εξέγερση των κυριών. Η γένεση μιας φεμινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα, 1833-1907", εκδ. Κατάρτι, 2007.

Το έργο της ξεχώρισε γιατί αρνήθηκε τον διδακτισμό. Αντί να προσφέρει έτοιμες απαντήσεις, επέμενε στη σημασία των ερωτημάτων. Μελετώντας τη γέννηση της φεμινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα του 19ου αιώνα, αλλά και τη σύγχρονη πολιτική θεωρία, ανέδειξε τις ρωγμές εκεί όπου η Ιστορία παρουσιάζεται συχνά ως ενιαία και ουδέτερη. Μέσα από τα κείμενά της, το φύλο δεν εμφανίζεται ως περιθωριακή κατηγορία, αλλά ως κεντρικός άξονας κατανόησης της δημοκρατίας και της νεωτερικότητας.

Η Ελένη Βαρίκα ήταν κόρη του δημοσιογράφου και κριτικού λογοτεχνίας, Βάσου Βαρίκα, και αδερφή του Ανδρέα Βαρίκα, πρώην προέδρου Πανιωνίου. Ήταν παντρεμένη με τον Μίκαελ Λέβι, διευθυντή Κοινωνιολογικών Ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας, που διδάσκει κοινωνικές επιστήμες στην Ecole des Hautes Etudes.