Salvatore Ferragamo: Ο φτωχός Ιταλός μετανάστης που έγινε ο υποδηματοποιός των αστέρων και των ονείρων

“Δώσε σε μια γυναίκα τα κατάλληλα παπούτσια κι εκείνη μπορεί να κατακτήσει τον κόσμο”. Η Μέριλιν Μονρόε το είπε, και το έκανε πράξη. Κι ο άνθρωπος, που της προμήθευσε το κατάλληλο ζευγάρι γόβες στιλέτο -ή ψηλοτάκουνα πέδιλα- ήταν ο υποδηματοποιός των σταρ και των ονείρων, Salvatore Ferragamo.

Σε μια από τις πλέον εμβληματικές σκηνές της χρυσής εποχής του Χόλιγουντ, στην ταινία “Επτά χρόνια φαγούρα” (1955), η Μέριλιν αφήνει τον αέρα από εξαερισμό του μετρό να σηκώσει το λευκό φόρεμα της, αποκαλύπτοντας δύο καλλίγραμμα πόδια, που στηρίζονται πάνω σε λευκά πέδιλα, με λεπτά λουράκια. Μαζί με τις κόκκινες στολισμένες με Swarovski γόβες, που φόρεσε στο “Οι άνδρες προτιμούν τις ξανθιές” είναι κάποιες από τις διασημότερες δημιουργίες που ο Salvatore Ferragamo σχεδίασε ειδικά για εκείνη.

REAL WOMEN

Φρίντα Κάλο: Η γυναίκα πίσω από τα λουλούδια, η γυναίκα φαινόμενο πριν το Instagram

Η Μονρόε απογείωσε τη φήμη του, όμως ο φτωχός μετανάστης από τη Νάπολη είχε ήδη κατακτήσει τον τίτλο του αγαπημένου σχεδιαστή των σταρ, του καινοτόμου μάγου, που έδωσε στα γυναικεία παπούτσια χρώμα, στιλ και άνεση. Με την αστείρευτη φαντασία, το όραμα και την εφευρετικότητα του άλλαξε για πάντα το ρόλο των υποδημάτων στην παγκόσμια μόδα κι αν και έφυγε από τη ζωή, σαν σήμερα, στις 7 Αυγούστου 1960, το αποτύπωμα του παραμένει ανεξίτηλο.

Έργο της ζωής του, τα τέλεια παπούτσια

Υπήρξε ο εφευρέτης της πλατφόρμας και της γόβας στιλέτο με μεταλλικό τακούνι, όμως το πρώτο που οφείλει να πει κανείς για τον Salvatore Ferragamo είναι ότι αγαπούσε τα πόδια. Ήθελε να τα αναδείξει με υπέροχα παπούτσια, χωρίς όμως να τα κάνει να υποφέρουν. Δεν θυσίαζε την άνεση για το στιλ κι όπως είχε πει “...όποιος λέει ότι η κομψότητα και η άνεση είναι ασύμβατες μεταξύ τους, δεν ξέρει τι λέει”.

Προσέγγιζε τα παπούτσια ως κοσμήματα, που απαιτούν τέχνη, μαεστρία κι επιστημονική γνώση κι -έναν αιώνα πριν- απέρριπτε τη φιλοσοφία του “μπρος στα κάλλη τι είναι ο πόνος”. “Αγαπώ τα πόδια γιατί μου μιλούν” είχε δηλώσει στην Telegraph. “Νιώθω τη δύναμη και τις αδυναμίες τους, τις προοπτικές και τις ανάγκες τους”.

Για τον Ferragamo, κάθε γυναίκα έπρεπε να μπορεί να κινηθεί με άνεση, γιατί μόνο έτσι θα έλαμπε μέσα στα παπούτσια της. “Η φύση μας έχει προικίσει με τέλεια πόδια” έγραφε το 1957 στην αυτοβιογραφία του. “Αν πάψουν να είναι τέλεια, θα φταίνε τα προβληματικά υποδήματα που τους φοράμε. Δεν χρειάζεται να υποβάλλουμε τους εαυτούς μας σε βασανιστήρια. Όλοι μπορούμε να περπατάμε χαρούμενοι, φορώντας άνετα και υπέροχα παπούτσια. Κι ακριβώς αυτό είναι το έργο της ζωής μου: τα τέλεια παπούτσια”.

Από τη Νάπολη στη λεωφόρο του Χόλιγουντ

Ο μικρός Σαλβατόρε, το 11ο από τα 14 παιδιά μιας φτωχής οικογένειας του Μπονίτο, στα περίχωρα της Νάπολης, γεννήθηκε στις 5 Ιουνίου 1898 κι από πολύ νωρίς ανακάλυψε τον προορισμό του. Από μικρό παιδί, παρακολουθούσε για ώρες τον τσαγκάρη του χωριού, μάθαινε τη διαδικασία και τα μυστικά της τέχνης του.

Έφτιαξε το πρώτο του ζευγάρι σε ηλικία εννέα χρονών, όταν η αδερφή του χρειάστηκε άσπρα παπούτσια για την πρώτη Κοινωνία, όμως η οικογένεια δεν είχε τα χρήματα για να τα αγοράσει. Δανείστηκε εργαλεία και υλικά και μέσα σε μια νύχτα ολοκλήρωσε ένα εντυπωσιακό ολόλευκο ζευγάρι.

Το 1909, σε ηλικία 11 ετών, μετακομίζει στη Νάπολη για να θητεύσει δίπλα στους καλύτερους τεχνίτες της πόλης. Επιστρέφει στο χωριό του, όπου ανοίγει το πρώτο μαγαζί, όμως τα στενά όρια του Μπονίτο δεν χωρούσαν τα όνειρα του. Το 1915 βγάζει ένα εισιτήριο Γ’ θέσης κι αναχωρεί για την Αμερική.

Πιάνει αρχικά δουλειά σε εργοστάσιο που έφτιαχνε μπότες στη Βοστώνη, μαζί με κάποια από τα αδέρφια του. Παράλληλα, από το 1916 παρακολουθεί μαθήματα ανατομίας και μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, με στόχο να κατανοήσει βαθύτερα τη δομή του ποδιού. Συλλαμβάνει την ιδέα να τοποθετήσει ένα μεταλλικό στέλεχος στο εσωτερικό για να βοηθήσει την κάμαρα και να προστατέψει το πέλμα, προσδίδοντας παράλληλα στο γυναικείο περπάτημα στιλ και χάρη.

Το 1923 μετακομίζει στην Καλιφόρνια, όπου ανοίγει το The Hollywood Boot Shop (απέναντι από το Grauman’s Egyptian Theater που εκτός από θεατρικές παραστάσεις πρόβαλε και όλες τις πρεμιέρες του Χόλιγουντ), όπου φτιάχνει χειροποίητα παπούτσια και μπότες. Άνθρωποι της κινηματογραφικής βιομηχανίας, όπως ο Σεσίλ Ντε Μιλ τον ανακαλύπτουν και του αναθέτουν να φτιάξει μπότες για γουέστερν και παπούτσια για επικές ταινίες όπως “Οι Δέκα εντολές” -για την οποία δημιουργεί 12.000 σανδάλια.

Παπούτσια για τα διασημότερα πόδια του Χόλιγουντ

Η φήμη του διαδίδεται πολύ γρήγορα στόμα με στόμα και οι διάσημοι πελάτες του γίνονται όλο και περισσότεροι. Το ταλέντο του εντυπωσιάζει από την πρώτη στιγμή. Ο Ferragamo δεν είναι απλώς ένας δημιουργός χειροποίητων παπουτσιών. Είναι καλλιτέχνης και παράλληλα εφευρέτης, είναι τεχνίτης, δάσκαλος και οραματιστής, που δίνει νέα διάσταση στο ρόλο των υποδημάτων.

Τα γυναικεία παπούτσια τότε ήταν συνήθως σκούρα, καφέ ή μαύρα. Ο Ferragamo πειραματίζεται με χρώματα -σμαραγδί, χρυσό και κόκκινο- και καινοτόμα υλικά, δημιουργώντας εκλεπτυσμένα χειροποίητα υποδήματα που είναι συγχρόνως κομψά και άνετα.

Στη δεκαετία του 1920, οι μεγαλύτερες σταρ του κινηματογράφου της εποχής φορούν δημιουργίες του (Μέρι Πίκφορντ, Τζόαν Κρόφορντ, Γκρέτα Γκάρμπο, Τζούντι Γκάρλαντ).

Το 1927, μόλις 12 χρόνια μετά την αναχώρηση του για τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιστρέφει στην Ιταλία κι ανοίγει στην πόλη της τέχνης, τη Φλωρεντία το δικό του κατάστημα. Εκεί ξεκινά ένα υπερφιλόδοξο , ειδικά για την εποχή, έργο: τη δημιουργία χειροποίητων παπουτσιών σε μαζική παραγωγή. Απασχολεί περίπου 700 τεχνίτες και φτιάχνει περίπου 350 ζευγάρια την ημέρα, που γίνονται ανάρπαστα.

Στις δεκαετίες που ακολουθούν συνεχίζει να προβλέπει και να εμπνέει συνεχώς νέες τάσεις και καταφέρνει να επιβιώσει στη σκιά δύο παγκόσμιων πολέμων, χάρις στην εφευρετικότητα, την επιμονή και την προσαρμοστικότητα του.

Instagram/ ferragamo

Παθιασμένος οραματιστής και εφευρέτης

Οι θρύλοι γεννιούνται στα δύσκολα κι ενώ η έλλειψη υλικών πλήττει τον κλάδο της υποδηματοποιίας, το 1938 κατοχυρώνει με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας την πλατφόρμα από φελλό και δημιουργεί για την Τζούντι Γκάρλαντ, ως ωδή στο τραγούδι της από τον Μάγο του Οζ, Over the Rainbow, ένα από τα διασημότερα σχέδια του: το πολύχρωμο Rainbow Shoe, με την 8,5 εκατοστών ύψους πλατφόρμα, που έχει τα χρώματα του ουράνιου τόξου. Πρωτοποριακή -και σε σχέδιο, και σε υλικό, στάθηκε μία από τις πλέον καθοριστικές και διαχρονικές δημιουργίες του, που ουσιαστικά σηματοδότησε την επιστροφή της πλατφόρμας στη σύγχρονη εποχή.

Αρκετά από τα καταστήματα του καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όμως συνέχισε να καινοτομεί και μέχρι τη δεκαετία του ‘50, ήταν και πάλι ένας από τους πιο περιζήτητους σχεδιαστές παπουτσιών στον κόσμο.

Ο Ferragamo έφερε πραγματική επανάσταση στον σχεδιασμό παπουτσιών. Εφηύρε το τακούνι - στιλέτο με ενίσχυση από ατσάλι, που σχεδίασε ειδικά για τη Μέριλιν Μονρόε, το τακούνι – κλουβί, το “αόρατο” σανδάλι, αργότερα και τις μπαλαρίνες της Όντρεϊ Χέμπορν. “Δεν υπάρχει όριο στην ομορφιά, δεν υπάρχει σημείο κορεσμού στο σχέδιο, δεν υπάρχει τέλος στο υλικό” αναφέρει χαρακτηριστικά στην αυτοβιογραφία του.

Πολλά από τα πιο δημιουργικά σχέδια στην ιστορία της μόδας προήλθαν από τη φαντασία του. Μέχρι τον θάνατο του, στις 7/8/1960, σε ηλικία 62 ετών, κατείχε πάνω από 300 διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

Η σύζυγος του, Γουάντα, μαζί με τα έξι παιδιά τους, και οι απόγονοι τους ανέλαβαν τη συνέχιση του έργου του. Σήμερα ο οίκος Salvatore Ferragamo έχει επεκταθεί σε μια μεγάλη γκάμα προϊόντων, όπως τσάντες, αξεσουάρ, αρώματα, γυαλιά, ρολόγια και φυσικά παπούτσια.

Πάνω από 100 χρόνια μετά το άνοιγμα του πρώτου καταστήματος στη Λεωφόρο του Χόλιγουντ, κι ακριβώς 66 μετά τον θάνατο του, τα σχέδια του Ιταλού που πραγματοποίησε με τον πλέον ένδοξο τρόπο το παιδικό του όνειρο, εξακολουθούν να γοητεύουν. Το είχε προβλέψει, κι όπως έγραφε στην αυτοβιογραφία του το 1957 “θα συνεχίσω για πάντα, το ξέρω ότι θα το κάνω. Αν δεν γίνει με αυτό το σώμα, θα γίνει με άλλα...”.