Οι άνθρωποι είμαστε εκ φύσεως κοινωνικά όντα. Από τις πρώιμες σχέσεις προσκόλλησης έως τις ενήλικες συντροφικές και ευρύτερες κοινωνικές σχέσεις, η ανθρώπινη εμπειρία διαμορφώνεται μέσα από τη σχέση με τον άλλον. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανάγκη για συναισθηματική σύνδεση, για το αίσθημα του «ανήκειν», καθώς και για φροντίδα, υποστήριξη και κατανόηση, αποτελεί βασική ψυχολογική ανάγκη και κεντρικό παράγοντα της ψυχικής μας ευημερίας.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι άνθρωποι περιγράφουν ότι βιώνουν ένα έντονο και επίμονο αίσθημα μοναξιάς. Παρότι ζούμε σε μια εποχή διαρκούς επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης, πολλοί νιώθουν συναισθηματικά αποκομμένοι, αόρατοι ή μη επαρκώς συνδεδεμένοι. Αναφέρουν ότι το να βρουν σχέσεις, φιλικές ή συντροφικές, μέσα στις οποίες να μπορούν να νιώσουν ασφάλεια, σταθερότητα και αυθεντική εγγύτητα μοιάζει όλο και πιο δύσκολο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η μοναξιά συχνά εσωτερικεύεται όχι ως μια εμπειρία που σχετίζεται με κοινωνικές και συναισθηματικές συνθήκες, αλλά ως απόδειξη προσωπικής ανεπάρκειας.
Νοηματοδοτούν, δηλαδή οι άνθρωποι συχνά την απουσία ή τη δυσκολία στη σύνδεση ως δική τους προσωπική αποτυχία και τη συνδέουν με την γενικότερη αυταξία τους. Έτσι αρχίζουν και κατακλύζονται από σκέψεις, όπως «κάτι δεν πάει καλά με εμένα», «δεν είμαι αρκετά ενδιαφέρουσα/ον», «αν είχα μεγαλύτερη αξία, δεν θα ήμουν μόνη/ος» και η αξία τους πλέον μετριέται από το πόσο επιθυμητοί, αποδεχτοί και ελκυστικοί είναι για τους άλλους.
Με αυτό τον τρόπο συνδέουν τη μοναξιά με προσωπική αποτυχία και τη συντροφικότητα με επιτυχία και απόδειξη επάρκειας.
Αυτός είναι ένας βαθιά ριζωμένος μύθος. Ένας μύθος που κυριεύει πολλούς ανθρώπους και τους οδηγεί σε έντονα δυσφορικά συναισθήματα, όπως άγχος, ντροπή και απογοήτευση. Ένας μύθος που μετατρέπει μια απολύτως φυσιολογική και θεμελιώδη ανθρώπινη ανάγκη, την ανάγκη για σύνδεση και συντροφικότητα, σε κριτήριο αυτοαξιολόγησης.
Η μοναξιά, όμως, σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί απόδειξη ανεπάρκειας. Δεν μαρτυρά έλλειψη ενδιαφέροντος, ικανότητας ή συναισθηματικής αξίας. Αντίθετα, πολλές φορές σχετίζεται με τη δυσκολία εύρεσης σχέσεων που να προσφέρουν ασφάλεια, αμοιβαιότητα και συναισθηματική παρουσία και όχι με την αξία του ίδιου του ατόμου. Το να είμαστε μόνοι σε μια περίοδο της ζωής μας δεν σημαίνει ότι είμαστε λιγότερο άξιοι σύνδεσης. Σημαίνει απλώς ότι η σύνδεση που χρειαζόμαστε δεν έχει ακόμη βρεθεί ή δεν είναι διαθέσιμη. Άλλωστε ας μην ξεχνάμε ότι δεν έχει ο εαυτός μας την αποκλειστική ευθύνη για το εαν έχει ή όχι σχέση καθώς οι ανθρώπινες σχέσεις διαμορφώνονται μέσα από ένα σύνθετο πλέγμα παραγόντων: τις εμπειρίες προσκόλλησης, τη συναισθηματική διαθεσιμότητα, τις χρονικές συγκυρίες, τα κοινωνικά πλαίσια, τις προσωπικές φάσεις ζωής. Άρα δεν αποτελούν γραμμικό αποτέλεσμα προσωπικών χαρακτηριστικών ή «αξίας».
Κλείνοντας ας κρατήσουμε ότι η μοναξιά είναι ένα πανανθρώπινο βίωμα και ο στόχος δεν είναι να επανεξετάσουμε το ίδιο το συναίσθημα, αλλά τον τρόπο με τον οποίο το ερμηνεύουμε και το συνδέουμε με την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας.
Όταν ενεργοποιούνται σκληρές, απαιτητικές και επικριτικές εσωτερικές δηλώσεις που τη συνδέουν με την αυταξία μας, θα ήταν βοηθητικό να τις αντικαθιστούμε με πιο συμπονετικές και ρεαλιστικές σκέψεις. Δηλώσεις που λαμβάνουν υπόψη πόσοι ακόμη παράγοντες επηρεάζουν τις ανθρώπινες σχέσεις και που, κυρίως, υπενθυμίζουν τον διαχωρισμό της προσωπικής μας αξίας από την ύπαρξη ή μη συντρόφου σε μια συγκεκριμένη περίοδο της ζωής μας. Έναν εσωτερικό λόγο που αναγνωρίζει το συναίσθημα χωρίς να το δραματοποιεί και χωρίς να το συγχέει με την αυταξία. Το να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να βιώνει τη μοναξιά χωρίς να την ταυτίζουμε με το ποιοι είμαστε ή με το πόσο αξίζουμε αποτελεί σημαντικό βήμα ψυχικής φροντίδας. Γιατί το να νιώθουμε μόνοι δεν σημαίνει ότι είμαστε λιγότερο άξιοι αγάπης, σχέσης ή ενδιαφέροντος αλλά σημαίνει απλώς ότι είμαστε άνθρωποι που επιθυμούν να συνδεθούν.
Ακολουθήστε το jenny.gr στο google news και μάθετε τα πάντα γύρω από τη διατροφή, τη γυμναστική, το σεξ και την ψυχική υγεία.