Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζεις τα στάδια του διαβήτη τύπου 1

Ο διαβήτης τύπου 1 (ΣΔ1), μια αυτοάνοση διαταραχή που χαρακτηρίζεται από υψηλή ποσότητα σακχάρου, γνωστής ως γλυκόζης, στο αίμα σας, δεν αναπτύσσεται από τη μια μέρα στην άλλη. Αυτή η χρόνια πάθηση, η οποία συνήθως ξεκινά στην παιδική ηλικία, εξελίσσεται σε δύο στάδια μέχρι να φτάσει στο τρίτο στάδιο, το οποίο είναι η πλήρης νόσος.

Η διάγνωση πριν από το τελικό στάδιο μπορεί να έχει οφέλη και η κατανόηση αυτών των σταδίων μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη ανίχνευση και παρέμβαση, ενδεχομένως επιβραδύνοντας την εξέλιξη της νόσου και βελτιώνοντας τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Τι διακρίνει, λοιπόν, το ένα στάδιο από το επόμενο; Και πώς το εξετάζουν οι ειδικοί; Έχουμε τις απαντήσεις και επιπλέον, σας λέμε τι μπορεί να γίνει για να επιβραδυνθεί η εξέλιξη αυτής της δύσκολης ασθένειας.

ΥΓΕΙΑ + ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ανησυχείς για τη γήρανση του εγκεφάλου; Μελέτες συνδέουν την καθημερινή κατανάλωση καφέ με την επιβράδυνση της γνωστικής παρακμής

Τι είναι ο διαβήτης τύπου 1

Ο διαβήτης τύπου 1 αναγκάζει το ανοσοποιητικό σας σύστημα να επιτεθεί στα βήτα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη στο πάγκρεας. Χρειάζεστε ινσουλίνη για να διαχειριστείτε τη γλυκόζη του αίματος (γνωστή και ως σάκχαρο στο αίμα), την οποία το σώμα σας λαμβάνει από τις τροφές και χρησιμοποιεί ως κύρια πηγή ενέργειας. Με τον διαβήτη τύπου 1, η ικανότητα του παγκρέατος να παράγει ινσουλίνη συνεχίζει να μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, μέχρι που δεν μπορεί πλέον να την παράγει καθόλου. Χωρίς επαρκή ινσουλίνη, η γλυκόζη στο αίμα σας αυξάνεται πάνω από το φυσιολογικό. Αυτή η πάθηση, που ονομάζεται υπεργλυκαιμία , μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από προβλήματα, όπως νεφρική νόσο, νευρική βλάβη, υψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιακές παθήσεις και άλλα. Προς το παρόν, δεν υπάρχει θεραπεία για τον διαβήτη τύπου 1, αλλά μπορεί να αντιμετωπιστεί με θεραπεία.

Στάδια του του διαβήτη τύπου 1

Στάδιο 1

Γνωστό και ως προκλινικό στάδιο, το στάδιο 1 της νόσου δεν έχει συμπτώματα, ούτε έχει αρχίσει να αυξάνεται το επίπεδο γλυκόζης στο αίμα σας. Παρόλα αυτά, υπάρχουν διακριτικά σημάδια για τον ΣΔ1, εάν ο γιατρός τα αναζητήσει. Η γλυκόζη στο αίμα είναι φυσιολογική στο στάδιο 1, αλλά μπορούν να ανιχνευθούν αυτοαντισώματα έναντι των βήτα κυττάρων. Τα αυτοαντισώματα είναι αυτά που παράγονται από το ανοσοποιητικό σας σύστημα και τα οποία επιτίθενται λανθασμένα σε υγιή κύτταρα. Στον ΣΔ1, αυτά τα αυτοαντισώματα στοχεύουν τα βήτα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη στο πάγκρεας σας.

Η έρευνα δείχνει ότι τα άτομα με πολλαπλά αντισώματα έχουν υψηλή πιθανότητα να εξελιχθούν σε ΣΔ1 με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη δεν είναι εγγυημένη. Σε μια μελέτη του 2021 στο περιοδικό Diabetes Care , οι ερευνητές παρακολούθησαν βρέφη και νήπια με αντισώματα T1D για 15 χρόνια. Διαπίστωσαν ότι το 15% των παιδιών με δύο αντισώματα νησιδίων δεν ανέπτυξαν στη συνέχεια πλήρη διαβήτη. Το ίδιο ίσχυε και για το 8% των παιδιών με τρία αντισώματα.

Σύμφωνα με τον ADA , ο κίνδυνος τελικά να προχωρήσει κάποιος σε ΣΔ1 εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ο αριθμός των διαφορετικών αυτοαντισωμάτων που ανιχνεύονται, η συγκέντρωσή τους και η ηλικία κατά την οποία ανιχνεύθηκαν. Η γενετική μπορεί επίσης να συμβάλει στον κίνδυνο. Παρόλο που η έρευνα έχει παράσχει πολύτιμες πληροφορίες, η πλήρης εικόνα του πώς και γιατί εξελίσσεται ο διαβήτης τύπου 1 δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητή. Οι παρακάτω παράγοντες μπορούν να επηρεάσυυν την ταχύτητα με την οποία οι άνθρωποι μεταβαίνουν από το ένα στάδιο στο επόμενο.

• Ηλικία. Τα μικρότερα παιδιά τείνουν να περνούν από τα στάδια του διαβήτη τύπου 1 (ΣΔ1) ταχύτερα από τους ενήλικες, κυρίως επειδή τα βήτα κύτταρα καταστρέφονται ταχύτερα σε νεότερα άτομα, οδηγώντας σε ταχύτερη εξέλιξη σε συμπτωματικό ΣΔ1.
• Διατροφή. Η κατανάλωση τροφών με υψηλότερο γλυκαιμικό δείκτη, δηλαδή εκείνων που προκαλούν απότομες αυξήσεις στη γλυκόζη στο αίμα, καθώς και μια δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, αυξάνει την ταχύτητα εξέλιξης σε πλήρη ΣΔ1.
• Άσκηση. Τα παιδιά που κάνουν πιο μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα καθημερινά μειώνουν τον κίνδυνο να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 1. Κάθε 10 λεπτά τέτοιας δραστηριότητας ισοδυναμεί με μείωση του κινδύνου κατά 8%.
• Γονίδια. Εάν ο διαβήτης τύπου 1 υπάρχει στην οικογένειά σας, ο κίνδυνος είναι περίπου 15 φορές μεγαλύτερος από κάποιον που δεν έχει οικογενειακό ιστορικό της νόσου.

unsplash

Στάδιο 2

Τα άτομα που προχωρούν στο στάδιο 2 δεν θα έχουν συμπτώματα. Ωστόσο, θα έχουν αρχίσει να εμφανίζουν σημάδια μη φυσιολογικών επίπεδων γλυκόζης. Αυτό συμβαίνει επειδή οι συνεχείς επιθέσεις του ανοσοποιητικού συστήματος στο πάγκρεας έχουν αρχίσει να μειώνουν την ικανότητα των βήτα κυττάρων να παράγουν ινσουλίνη. Αυτό το στάδιο καθώς υποδεικνύει τη μειωμένη ικανότητα του σώματος να διατηρεί τα φυσιολογικά επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

Στάδιο 3

Αυτό είναι το στάδιο κατά το οποίο συνήθως διαγιγνώσκεται η νόσος. Γιατί; Η καταστροφή των βήτα κυττάρων έχει προχωρήσει σε σημείο που το σώμα σας δεν μπορεί πλέον να ρυθμίζει αποτελεσματικά το σάκχαρο στο αίμα. Και αυτό είναι που πυροδοτεί τα συμπτώματα. Τα άτομα αρχίζουν να εμφανίζουν τα χαρακτηριστικά συμπτώματα του διαβήτη τύπου 1, όπως υπερβολική δίψα, συχνή ούρηση, ανεξήγητη απώλεια βάρους και κόπωση. Και αυτό συχνά απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση για τη σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα .

Γιατί είναι σημαντικό να εντοπίσετε τον διαβήτη τύπου 1 στα πρώιμα στάδιά του

Η διάγνωση του διαβήτη τύπου 1 στα πρώιμα στάδια, ιδιαίτερα κατά το στάδιο 1, όταν υπάρχουν αυτοαντισώματα αλλά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα εξακολουθούν να είναι φυσιολογικά, προσφέρει πολλά σημαντικά οφέλη για τους ασθενείς. Καταρχάς τα φάρμακα για τη θεραπεία στα πρώιμα στάδια του διαβήτη τύπου 1 βοηθάνε στην αποτροπή της επίθεσης του ανοσοποιητικού συστήματος στα βήτα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη. Και αυτό μπορεί να καθυστερήσει την εμφάνιση του πλήρους διαβήτη κατά μέσο όρο δύο χρόνια.

Εάν η διάγνωση της νόσου γίνει στα αρχικά στάδια, υπάρχει ένα ακόμη πλεονέκτημα: Ο γιατρός σας θα παρακολουθεί στενά τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα σας, προκειμένου να εντοπίζει τις αλλαγές πριν εμφανιστούν προβλήματα. Για παράδειγμα, αυτή η προληπτική παρακολούθηση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο διαβητικής κετοξέωσης (DKA). Η κετοξέωση είναι μια επικίνδυνη επιπλοκή που εμφανίζεται όταν δεν παράγετε αρκετή ινσουλίνη για να βοηθήσει το σώμα σας να χρησιμοποιήσει τη γλυκόζη για ενέργεια. Αντίθετα, πρέπει να χρησιμοποιήσει το λίπος ως υποκατάστατο καύσιμο. Αυτό αναγκάζει το σώμα σας να παράγει οξέα που ονομάζονται κετόνες. Σε υψηλά επίπεδα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλό σάκχαρο στο αίμα, χαμηλό κάλιο και πρήξιμο στον εγκέφαλο.

Ποιος υποβάλλεται σε εξετάσεις για διαβήτη τύπου 1 σε πρώιμο στάδιο

Οι εξετάσεις συνιστάται ιδιαίτερα για όσους διατρέχουν υψηλό κίνδυνο, όπως:

• Άτομα με συγγενή πρώτου βαθμού με διαβήτη τύπου 1. Αυτό περιλαμβάνει έναν γονέα, αδελφό ή άλλο στενό συγγενή.
• Άτομα με γνωστούς γενετικούς παράγοντες κινδύνου για ΣΔ1. Ορισμένοι γενετικοί δείκτες, ιδιαίτερα εκείνοι που σχετίζονται με τα γονίδια HLA, έχουν συνδεθεί με τον κίνδυνο ΣΔ1.
• Οι ηλικιωμένοι ασθενείς με άλλες αυτοάνοσες παθήσεις να ελέγχονται για ΣΔ1.

Ο έλεγχος για τον ΣΔ1 μπορεί τελικά να γίνει πιο διαδεδομένος, κάτι που θα βοηθούσε στον εντοπισμό ατόμων με αυτήν την πάθηση - ενδεχομένως πολύ πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον έλεγχο του γενικού πληθυσμού, καθώς περισσότερο από το 85% των ατόμων που αναπτύσσουν ΣΔ1 δεν έχουν οικογενειακό ιστορικό της νόσου. Επιπλέον, με την αύξηση του διαβήτη τύπου 1 στα παιδιά , υπάρχει αυξανόμενη έμφαση στην προληπτική δράση όσον αφορά την έγκαιρη διάγνωση της πάθησης. Εάν έχετε ανησυχίες σχετικά με τον ΣΔ1 για εσάς ή την οικογένειά σας, μιλήστε με τον γιατρό σας σχετικά με τον έλεγχο.