Μυρτώ Βασιλείου για την Ψυχική Υγεία: “Είναι πολύ βαρύ να μην μπορείς να ελέγξεις ούτε το σώμα ούτε τις σκέψεις σου”

Η Μυρτώ Βασιλείου ανήκει σε εκείνη τη γενιά καλλιτεχνών που δεν φοβάται να εκτεθεί μέσα από τη μουσική της. Με λόγο άμεσο αλλά βαθιά ποιητικό και με τραγούδια που ισορροπούν ανάμεσα στην προσωπική εξομολόγηση και το συλλογικό βίωμα, έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να δημιουργήσει τη δική της ξεχωριστή ταυτότητα στην ελληνική μουσική σκηνή.

Με αφορμή την Ημέρα Δράσης για την Ψυχική Υγεία και την κυκλοφορία του δίσκου της «Ακούς τι λένε;», η Μυρτώ Βασιλείου μιλά στο JennyGr για το νέο μουσικό ταξίδι της, την απαιτητική περίοδο της δημιουργίας ενός δίσκου, τις σιωπές που κουβαλάμε οι άνθρωποι, τα θέματα ψυχικής υγείας που «χτύπησαν» την πόρτα της από πολύ νωρίς και τη βαθιά ανάγκη να ανήκουμε κάπου.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Από την Καλών Τεχνών στη σκηνή με τους Florence and The Machine: Η Έλενα Λεώνη είναι ένα αεικίνητο ταλέντο

Σε μια συζήτηση χωρίς ωραιοποιήσεις και εύκολες απαντήσεις, ξεδιπλώνει πτυχές της προσωπικής και καλλιτεχνικής διαδρομής της, αποδεικνύοντας πως η αλήθεια, όταν μετατρέπεται σε τέχνη, μπορεί να γίνει καταφύγιο για όλους μας. Αυτός ο καινούργιος δίσκος είναι η πιο βιωματική και ώριμη δουλειά της μέχρι σήμερα: μια εξομολόγηση για όσα ίσως φοβόμαστε να εκφράσουμε δυνατά, αλλά τελικά μας ενώνουν.

Φωτογραφία / Μυρτώ Κυρίτση

Η Μυρτώ Βασιλείου στο JennyGr

• Πώς σε βρίσκει αυτή η περίοδος - και επαγγελματικά και γενικότερα;

Έχω περάσει τη φάση δημιουργίας του δίσκου «Ακούς τι λένε;» - μετά από δύο χρόνια. Έχω αφήσει πίσω μου όλη τη διαδικασία, κρατώντας στο μυαλό στιγμές ευτυχίας, ικανοποίησης και λύτρωσης. Υπάρχει λόγος που γίνεται αυτό. Ποιος είναι ο λόγος; Ότι εγώ νιώθω καλά. Υπήρξαν και στιγμές που δεν άντεχα άλλο. Τώρα, κρατάω στα χέρια μου τη δουλειά μου και πρέπει να την κάνω κάτι - να την επικοινωνήσω και να τη μοιραστώ. Έχω πολλή όρεξη να τραγουδήσω, να μιλήσω για όσα δημιουργήσαμε, να εκφραστώ μέσα από τα κομμάτια μου. Σίγουρα υπάρχει άγχος, γιατί μετά από δύο χρόνια περιμένεις να λάβεις ένα feedback. Οπότε, αναμένω και εγώ να δω ποιο θα είναι το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας. Δεν κατάλαβα πώς πέρασαν αυτά τα δύο χρόνια. Κάθε φορά που πηγαίνω να αξιολογήσω μια κατάσταση, μού φαίνεται ότι πέρασε πολύ γρήγορα - όπως και η ζωή γενικότερα κυλάει γρήγορα.

«Έχω πολλή όρεξη να τραγουδήσω, να μιλήσω για όσα δημιουργήσαμε, να εκφραστώ μέσα από τα κομμάτια μου. Σίγουρα υπάρχει άγχος, γιατί μετά από δύο χρόνια περιμένεις να λάβεις ένα feedback. Οπότε, αναμένω και εγώ να δω ποιο θα είναι το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας».

• Νιώθεις ότι ο καινούργιος δίσκος «Ακούς τι λένε;» σε «εκθέτει» περισσότερο από προηγούμενες δουλειές;

Αν ακούσει κάποιος ολόκληρη τη δισκογραφία μας, θα βρει διαφορές, θα καταλάβει ότι μέσα σε αυτά τα 10 χρόνια υπάρχει ένας πυρήνας, μια κοινή γραμμή - αισθητικά κυρίως - αλλά είμαι βέβαιη πως θα καταλάβει την εξέλιξη, τις αλλαγές, τον πειραματισμό βασικά. Τώρα, που μπήκα στα 30, ένιωσα περισσότερο από ποτέ ότι αυτή η δουλειά (σ.σ ο δίσκος «Ακούς τι λένε;») θέλω να είναι βιωματική - χωρίς να είναι αυτοαναφορική. Θέλω να έχει κομμάτια μου, που μπορεί να ισχύουν και καθολικά, δηλαδή να τα ακούσεις εσύ και να συνδεθείς για τους δικούς σου λόγους. Γι’ αυτό επέμενα να συνεργαστώ με τον Ορέστη Ντάντο, γιατί γράφει ακριβώς έτσι: παίρνει την πληροφορία από γύρω του και τη μεταμορφώνει σε μουσική. Ήθελα πολύ να κάτσουμε και να συζητήσουμε για όλα, να πάρει ό,τι και όσα χρειάζεται και να γράψει κάτι για τη Μυρτώ. Βέβαια, επειδή αυτή ήταν η δική μου ανάγκη και επιθυμία, δεν ήξερα αν και εκείνος βρισκόταν στην ίδια φάση.

Θυμάμαι μια συζήτηση με τον Ορέστη Ντάντο, που του μιλούσα για τη δίδυμη αδερφή μου, τη σχέση μας και το ότι δεν έχω νιώσει ποτέ μόνη μου, επειδή υπάρχει εκείνη. Ως παιδιά, ζήσαμε πολύ δύσκολες στιγμές, με αποτέλεσμα να αναγκαζόμαστε να λαμβάνουμε ρόλους ενήλικα, που δεν θα έπρεπε δύο παιδιά να το κάνουν αυτό. Παρ’ όλα αυτά, επειδή είχαμε η μία την άλλη, την παλέψαμε. Την επόμενη ημέρα, μου έστειλε το τραγούδι “Μελό”, το οποίο κάποιος μπορεί να το ακούσει και να πει πως είναι ένα ερωτικό τραγούδι. Εγώ κατάλαβα από την αρχή ότι δεν σχετίζεται με τις ερωτικές σχέσεις, ότι είναι κάτι βαθύτερο. Και από τότε, το έχω κρατήσει στο μυαλό μου ότι είναι για την αδερφή μου, τη Λήδα.

Πιστεύω πως δεν θα ήμασταν αυτοί οι άνθρωποι που είμαστε σήμερα χωρίς τα αδέρφια μας. Στη δική μας περίπτωση, έκαναν πολλές προσπάθειες να μας χωρίσουν στο σχολείο, προκειμένου η καθεμία να αναπτύξει τη δική της προσωπικότητα, αλλά εμείς δεν αντέξαμε. Περιμέναμε να χτυπήσει το κουδούνι, τρέχαμε στο προαύλιο και αγκαλιαζόμασταν. Από τότε, καθόμασταν στο ίδιο θρανίο, περάσαμε στην ίδια σχολή, κάναμε το ίδιο μεταπτυχιακό, είμαστε σε όλα μαζί. Αν δεν είχα μάθει να μοιράζομαι τα πάντα από την πρώτη ημέρα, δεν θα ήμουν η ίδια.

Φωτογραφία / Μυρτώ Κυρίτση

«Θυμάμαι μια συζήτηση με τον Ορέστη Ντάντο, που του μιλούσα για τη δίδυμη αδερφή μου, τη σχέση μας και το ότι δεν έχω νιώσει ποτέ μόνη μου, επειδή υπάρχει εκείνη. Ως παιδιά, ζήσαμε πολύ δύσκολες στιγμές, με αποτέλεσμα να αναγκαζόμαστε να λαμβάνουμε ρόλους ενήλικα, που δεν θα έπρεπε δύο παιδιά να το κάνουν αυτό. Παρ’ όλα αυτά, επειδή είχαμε η μία την άλλη, την παλέψαμε».

• Στο album υπάρχει πολύ έντονα το στοιχείο της πόλης. Θόρυβος, μοναξιά, ένταση, ανάγκη να ανήκεις κάπου. Πόσο σε αγγίζει η Αθήνα;

Η Αθήνα έχει καλά, αλλά μερικές φορές με εξαντλεί αυτό το χάος. Ανυπομονώ να τα φέρει έτσι η ζωή, ώστε μια ημέρα να φύγω. Το ‘χω μέσα στο μυαλό μου. Δεν είναι τυχαίο που σχεδόν όλοι σε αυτή την ηλικία σκεφτόμαστε το ίδιο πράγμα. Νομίζω, ότι επειδή έχει γίνει μόδα να είμαστε πιο κοντά στη φύση, να συμμετέχουμε σε δραστηριότητες, να κάνουμε πεζοπορίες, να πηγαίνουμε κάμπινγκ, συνειδητοποιώ ότι έχουμε ανάγκη να αποδράσουμε από τη μεγαλούπολη και να αφήσουμε για λίγο στην άκρη το κινητό, που πλέον με αρρωσταίνει.

Έχω βάλει στόχο κάθε πρωί, να περνάει μισή ώρα και έπειτα να το ανοίγω. Νιώθω σαν να με καίει κάτι. Δυσκολεύομαι να περάσει μισή ώρα και να μην δω ποιος με χρειάζεται. Είμαι εθισμένη, είναι πολύ κουραστικό. Αν τουλάχιστον το καταλαβαίνεις είναι καλό, γιατί κάποιοι δεν το καταλαβαίνουν. Ανήκουμε στη γενιά που βίωσε αυτή τη μεταβατική περίοδο, οπότε έχουμε στο μυαλό μας πώς είναι να παίζεις στις πλατείες και να μην είσαι κολλημένος σε μια οθόνη. Βέβαια, έχει κι ένα τίμημα το να φύγεις από την πόλη - όπως ότι θα αφήσεις πίσω σου αγαπημένους σου ανθρώπους.

• Το τραγούδι σου «Όλα πάνε καλά» έχει έναν τίτλο που εκπέμπει μια νότα αισιοδοξίας, αλλά ακούγεται σχεδόν ειρωνικός για την εποχή που ζούμε. Για σένα, λειτουργεί και σαν άμυνα αυτό το «όλα καλά»;

Είναι ένα τραγούδι που κατάλαβα από την πρώτη στιγμή ότι είναι για εμένα, μίλησε μέσα μου. Στα τελευταία live έχω επιλέξει να το λέω στο τέλος, για να μείνω με αυτή την αίσθηση. Όποτε το ερμηνεύω κάπως συγκινούμαι που έχω αυτό το όπλο στα χέρια μου. Κάθε φορά που δυσκολεύομαι, σκέφτομαι «κοίτα τι είπε αυτός τώρα». Οι στίχοι λένε σε ένα σημείο «κι όλα πάνε καλά, κι όλα πάνε στραβά και μη δίνεις δεκάρα πώς πάνε, τα λάθος φιλιά, τα χαμένα παιδιά» και αναφέρεται στο γεγονός ότι αναγκαστήκαμε με τη Λήδα να μεγαλώσουμε πριν την ώρα μας και να πάρουμε ρόλους. Όταν χάνεις το παιδί μέσα σου, προφανώς θα έχεις τραύματα.

• Έχεις μιλήσει ανοιχτά για το άγχος και τις κρίσεις πανικού. Πότε κατάλαβες πρώτη φορά ότι αυτό που βιώνεις δεν είναι απλώς «μια δύσκολη φάση»;

Νομίζω, εκεί γύρω στα 18 - 19 ένιωσα πρώτη φορά εσωτερικά πράγματα, τα οποία μετά σωματοποιήθηκαν. Ήταν και συναισθήματα και σκέψεις - το ένα τροφοδοτεί το άλλο - είναι αλληλένδετος μηχανισμός. Έχεις κάτι στο μυαλό σου, το οποίο επηρεάζει το σώμα σου και σου δημιουργεί διάφορα συμπτώματα, όπως ταχυκαρδία, εμετό... Ενώ βιώνεις αυτή την ένταση στο σώμα, έρχεται ξανά στο μυαλό η σκέψη και ο φόβος ότι κάτι θα πάθεις. Είναι φαύλος κύκλος. Δεν μπορείς πάντα να εντοπίσεις τι νιώθεις. Είναι πολύ βαρύ να μην μπορείς να ελέγξεις ούτε το σώμα ούτε τις σκέψεις σου. Θα φύγει το ένα, αλλά θα μείνει το άλλο, γιατί το σώμα θυμάται, έχει τα μηνύματα και θα αντιδράσει κατευθείαν, όπως αντέδρασε και τότε. Δεν φέρει ευθύνη. Είναι η άμυνά του για να ξεσπάσει την έντασή σου. Αν το σκεφτούμε και αλλιώς, το ξέσπασμα είναι το καλό, άσχετα που το φοβόμαστε. Το σώμα ξεσπάει εκείνη τη στιγμή ότι βιώνει.

«Ενώ βιώνεις αυτή την ένταση στο σώμα, έρχεται ξανά στο μυαλό η σκέψη και ο φόβος ότι κάτι θα πάθεις. Είναι φαύλος κύκλος. Δεν μπορείς πάντα να εντοπίσεις τι νιώθεις. Είναι πολύ βαρύ να μην μπορείς να ελέγξεις ούτε το σώμα ούτε τις σκέψεις σου».

Φωτογραφία / Μυρτώ Κυρίτση

• Το γεγονός ότι έχεις σπουδές στην ψυχοσωματική υγεία άλλαξε τον τρόπο που αντιμετώπισες τον εαυτό σου;

Ούτε καν. Επειδή έχω μια επιστημονική γνώση και διαθέτω 5-10 εργαλεία που μπορώ να χρησιμοποιήσω και σε εμένα και να προσφέρω σε κάποιον, πιστεύεις ότι είναι εύκολο τη στιγμή της κρίσης να κάτσω να σκεφτώ αυτές τις πρακτικές; Δεν υπάρχει περίπτωση. Άνθρωπος είμαι και εγώ. Απλά, αυτό που συνειδητοποίησα ούσα μέσα στο μεταπτυχιακό, αλλά και αργότερα, είναι ότι με τον χρόνο αποκωδικοποιείς κάποια πράγματα, επαναξιολογείς άλλα. Και μόνο η εμπειρία που έχω από τη μητέρα μου, που βίωνε κατάθλιψη βαριάς μορφής, είναι πολύ έντονη. Ζούσα μέσα σε αυτό, ήταν η κανονικότητά μου να έχω μια τέτοια μαμά, οπότε πολλά πράγματα δεν μπορούσα να τα διαχειριστώ με άλλο τρόπο. Ένας ήταν ο τρόπος μέσα στο σπίτι και αυτόν ακολουθούμε, λάθος ή σωστός, αυτός είναι.

Αργότερα, όταν έκανα το μεταπτυχιακό, αναγνώρισα ορισμένες συμπεριφορές και έχω πλέον επίγνωση της κατάστασης. Το ότι έχω συγχωρέσει ή έχω ξεπεράσει κάποια πράγματα σε έναν βαθμό ή έχω καταφέρει να εκφράσω πιο ελεύθερα τον θυμό μου γι’ όλη αυτή την κατάσταση, προφανώς και με βοήθησε η ενασχόληση και η επαφή με το αντικείμενο. Εννοείται πως τώρα και εγώ είμαι μία άλλη. Αλλά μέχρι εκεί. Αν μου τύχει ένα δυσάρεστο γεγονός αύριο, μεθαύριο, δεν θα το αντιμετωπίσω διαφορετικά. Δεν παίζει και ούτε χρειάζεται. Πρέπει να ζήσουμε ότι έρχεται στη ζωή και ο καθένας το αντιμετωπίζει με βάση το ποιος είναι.

• Τι θεωρείς πως δεν καταλαβαίνει ο κόσμος για τις κρίσεις πανικού;

Γενικότερα, στο κομμάτι της ψυχικής υγείας έχουν γίνει τρομερά άλματα. Ωστόσο, ακόμα βλέπω περιπτώσεις ανθρώπων που αισθάνονται τρελοί, επειδή νιώθουν όπως νιώθουν. Εξακολουθεί να υπάρχει αυτό το ταμπού, που είναι πολύ σκληρό και φέρνει τεράστια μοναξιά. Αν λαμβάνουμε αυτή την αντιμετώπιση από τους γύρω μας, πώς θα δούμε διαφορετικά τον εαυτό μας; Λειτουργεί σαν καθρέφτης. Ή αν δεν πας εσύ ο ίδιος που το περνάς όλο αυτό να ζητήσεις βοήθεια και μείνεις σε αυτή την άποψη, πώς θα προχωρήσεις μπροστά;

Εκτός από το ταμπού, φράσεις τύπου «έλα μωρέ, μην αγχώνεσαι, τι ανάγκη έχεις εσύ;» είναι πολύ ακυρωτικές για έναν άνθρωπο που υποφέρει. Τα τραύματα ψυχικής υγείας δεν φαίνονται, δεν τα αντιλαμβάνεσαι. Η κατάθλιψη έχει πολλές μορφές και στάδια: μπορεί να σε ρίξει στο κρεβάτι και να μην θέλεις να ξανασηκωθείς, να μην θέλεις να δεις το φως του ήλιου. Δυσκολεύεσαι να δεχτείς ότι αυτός ο άνθρωπος που τα κάνει όλα, που είναι τόσο λειτουργικός, έχει και κατάθλιψη. Αυτή είναι μια πολύ μεγάλη δυσκολία της αποδοχής και της αγκαλιάς σε αυτά τα κομμάτια. Δεν υπάρχουν και είναι σκληρό, γιατί και αυτός που πάσχει κλειδώνει, είναι μόνος.

Φωτογραφία / Μυρτώ Κυρίτση

«Εκτός από το ταμπού, φράσεις τύπου «έλα μωρέ, μην αγχώνεσαι, τι ανάγκη έχεις εσύ;» είναι πολύ ακυρωτικές για έναν άνθρωπο που υποφέρει. Τα τραύματα ψυχικής υγείας δεν φαίνονται, δεν τα αντιλαμβάνεσαι. Η κατάθλιψη έχει πολλές μορφές και στάδια: μπορεί να σε ρίξει στο κρεβάτι και να μην θέλεις να ξανασηκωθείς, να μην θέλεις να δεις το φως του ήλιου. Δυσκολεύεσαι να δεχτείς ότι αυτός ο άνθρωπος που τα κάνει όλα, που είναι τόσο λειτουργικός, έχει και κατάθλιψη».

• Υπάρχει κάτι που θα ήθελες να είχε ακούσει η νεότερη Μυρτώ όταν περνούσε δύσκολα;

Νιώθω μεγάλη ευγνωμοσύνη για όσα έχω περάσει και τους ανθρώπους που είχα δίπλα μου, όταν τα περνούσα. Συγκινούμαι, γιατί όντως δεν θα ήθελα να μου πουν κάτι τύπου «όλα καλά θα πάνε», γιατί δεν πήγανε ή πήγανε - εννοώ είμαι εδώ τώρα και τα λέμε. Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη για τον τρόπο με τον οποίο κατάφερα να προχωρήσω μέσα στα χρόνια. Αυτά τα προβλήματα μου έφεραν δίπλα μου τις επιλογές, τους ανθρώπους και τις καταστάσεις που επέλεγα κάθε φορά για να βρω ανακούφιση - είτε ήταν η ψυχολόγος μου είτε ήταν ο δρόμος της μουσικής είτε ήταν η κολλητή μου. Αυτά όλα ήταν οι δρόμοι που διάλεγα εγώ για να βρίσκω τη χαρά. Θα με άφηνα απόλυτα ελεύθερη να τα ζήσω. Τώρα νιώθω αυτή την ευγνωμοσύνη και την πληρότητα. Ζεις και αυτό είναι.

«Νιώθω μεγάλη ευγνωμοσύνη για όσα έχω περάσει και τους ανθρώπους που είχα δίπλα μου, όταν τα περνούσα. Συγκινούμαι, γιατί όντως δεν θα ήθελα να μου πουν κάτι τύπου «όλα καλά θα πάνε», γιατί δεν πήγανε ή πήγανε - εννοώ είμαι εδώ τώρα και τα λέμε. Αισθάνομαι ευγνωμοσύνη για τον τρόπο με τον οποίο κατάφερα να προχωρήσω μέσα στα χρόνια».

• Τι προσδοκάς να μας μείνει ακούγοντας τον νέο δίσκο σου;

Με ενδιαφέρει πάρα πολύ κάποιος που θα ακούσει τον δίσκο να νιώσει θάρρος, να μην αισθάνεται μοναξιά, να καταλάβει ότι όλοι μας τα περνάμε αυτά και ότι όλοι είμαστε μαζί σε αυτό. Να αισθανθεί ότι είναι «φυσιολογικός». Θέλω πολύ να συνδεθεί με τις ιστορίες μου.

Φωτογραφία / Μυρτώ Κυρίτση

Φωτογραφίες: Μυρτώ Κυρίτση

Info:

• Μπορείς να ακούσεις τον δίκο της Μυρτώς Βασιλείου εδώ
• Τις Παρασκευές 22 και 29 Μαΐου θα τη βρεις να τραγουδάει στην Μπουάτ Απανεμιά, στην Αθήνα