Ιράν: Γυναίκες καίνε φωτογραφίες του Αλί Χαμενεΐ για να ανάψουν τσιγάρο - Συνεχίζονται οι διαδηλώσεις

Οι μορφές αντίστασης των γυναικών στο Ιράν απέναντι στο αυταρχικό καθεστώς έχουν εξελιχθεί σε κάτι πολύ περισσότερο από συμβολικές χειρονομίες. Εκεί που πριν από λίγα χρόνια η εικόνα των διαδηλωτριών που έκοβαν τα μαλλιά τους ή έκαιγαν τις μαντίλες τους έκανε τον γύρο του κόσμου, σήμερα η διαμαρτυρία έχει αποκτήσει μια ακόμη πιο τολμηρή, σχεδόν προκλητική, διάσταση: γυναίκες καίνε το πορτρέτο του ανώτατου ηγέτη, του Αλί Χαμενεΐ, και χρησιμοποιούν τη φλόγα για να ανάψουν τα τσιγάρα τους.

Η πράξη αυτή δεν είναι απλώς μια πολιτική πρόκληση. Σε μια κοινωνία όπου το κάπνισμα για τις γυναίκες παραμένει έμμεσα απαγορευμένο σε πολλούς χώρους, η χειρονομία αποκτά διπλό νόημα: απόρριψη τόσο της πολιτικοθρησκευτικής εξουσίας όσο και των αυστηρών κοινωνικών κανόνων που ρυθμίζουν το γυναικείο σώμα και τη δημόσια παρουσία του.

WOMAN POWER

Στο Ιράν, οι γυναίκες είναι αποφασισμένες να πετάξουν το hijab. Αψηφούν ενωμένες το καθεστώς, 3 χρόνια μετά τη δολοφονία της Μαχσά Αμινί

Τα τελευταία χρόνια, το ιρανικό καθεστώς έχει αντιδράσει με ακραία βία σε παρόμοιες πράξεις. Τον Νοέμβριο του 2025, ο νεαρός Ομίντ Σαρλάκ, από το δυτικό Ιράν, δημοσίευσε βίντεο όπου έβαζε φωτιά σε φωτογραφία του Χαμενεΐ. Λίγες ώρες αργότερα βρέθηκε νεκρός στο αυτοκίνητό του, με πυροβολισμό στο κεφάλι. Την ίδια περίοδο, ο πρώην πολιτικός κρατούμενος Σαμάντ Πουρσάχ προχώρησε σε παρόμοια ενέργεια για να διαμαρτυρηθεί για τη δολοφονία του Σαρλάκ. Οι δυνάμεις ασφαλείας έκαναν έφοδο στο σπίτι του στην πόλη Γιασούτζ, όμως εκείνος είχε ήδη εξαφανιστεί και από τότε ζει κρυμμένος.

Ακόμη νωρίτερα, τον Σεπτέμβριο του 2021, ο ποιητής Κασέμ Μπαχραμί συνελήφθη στη Μασχάντ αφού έκαψε φωτογραφία του ανώτατου ηγέτη και για δύο μήνες δεν υπήρχε καμία επίσημη πληροφορία για την τύχη του. Αυτά τα περιστατικά δείχνουν ξεκάθαρα το ρίσκο που συνοδεύει κάθε τέτοια πράξη. Κι όμως, η καταστολή δεν φαίνεται να έχει κάμψει την αποφασιστικότητα, ιδίως των γυναικών.

Τις τελευταίες ημέρες, εν μέσω νέου κύματος διαδηλώσεων που πυροδοτήθηκε από την επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης και των συνθηκών διαβίωσης, βίντεο με γυναίκες που ανάβουν τσιγάρα πάνω σε φλεγόμενα πορτρέτα του Χαμενεΐ έχουν κατακλύσει τα κοινωνικά δίκτυα. Τα κλιπ αναδημοσιεύονται χιλιάδες φορές, καθιστώντας ολοένα και πιο δύσκολο για τις αρχές να τα «εξαφανίσουν».

Η σημερινή αυτή μορφή διαμαρτυρίας αποτελεί συνέχεια ενός μακρού κύκλου αντίστασης που ξεκίνησε δυναμικά μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμίνι το 2022. Η 22χρονη πέθανε υπό κράτηση, αφού είχε συλληφθεί επειδή δεν φορούσε «σωστά» το χιτζάμπ. Το γεγονός πυροδότησε το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» και μαζικές διαδηλώσεις, οι οποίες καταστάλθηκαν βίαια: περισσότεροι από 500 νεκροί και πάνω από 19.000 συλλήψεις μέσα σε λίγους μήνες.

Όταν οι δρόμοι έγιναν υπερβολικά επικίνδυνοι, η αντίσταση μεταμορφώθηκε. Γυναίκες άρχισαν να εμφανίζονται χωρίς μαντίλα σε πανεπιστήμια και δημόσιους χώρους, να χτυπούν τα τουρμπάνια κληρικών στον δρόμο, να συμμετέχουν σε αθλητικές εκδηλώσεις ακάλυπτες, ακόμη και να προχωρούν σε πράξεις δημόσιας γυμνότητας, όπως στην περίπτωση της Αχού Νταριάεϊ στο Πανεπιστήμιο Αζάντ της Τεχεράνης ή μιας άλλης γυναίκας που στάθηκε γυμνή πάνω σε αστυνομικό όχημα.

Σήμερα, το άναμμα ενός τσιγάρου από τις φλόγες ενός καμένου πορτρέτου δεν είναι απλώς μια εικόνα για τα κοινωνικά δίκτυα. Είναι ένα συμπυκνωμένο μήνυμα: ότι η αντίσταση των γυναικών στο Ιράν όχι μόνο συνεχίζεται, αλλά βρίσκει συνεχώς νέους, πιο τολμηρούς τρόπους να εκφραστεί — ακόμη κι αν το τίμημα παραμένει βαρύ.