Πες μου τι ακούς, να σου πω ποιος είσαι: Τελικά, οι στίχοι των τραγουδιών επηρεάζουν τις σκέψεις μας;

Η μουσική αποτελεί κυρίαρχο κομμάτι της ζωής μας. Ο μέσος άνθρωπος, ακούει περίπου τρεις ώρες μουσική καθημερινά. Τα δημοφιλέστερα είδη καταπιάνονται συχνά με θέματα όπως οι ερωτικές σχέσεις, η χρήση ουσιών, η κοινωνική διαμαρτυρία και βία.

Και παρά το γεγονός πως η πλειοψηφία των ανθρώπων ακούει καθημερινά άπειρα τραγούδια, η έκθεση στη μουσική είναι μεγάλη δηλαδή, πολλοί ακροατές θεωρούν ότι οι στίχοι δεν τους επηρεάζουν, γιατί νομίζουν ότι εστιάζουν κυρίως στον ρυθμό. Ωστόσο, οι ψυχολόγοι και οι παιδαγωγοί εκφράζουν άλλη άποψη, ειδικά για τους εφήβους που βρίσκονται στη φάση διαμόρφωσης της ταυτότητάς τους. Ναι, οι στίχοι σε ένα τραγούδι, μπορεί να γίνουν «αόρατοι» καθοδηγητές της καθημερινότητας.

WELL BEING

Νέα έρευνα για τον ύπνο προκαλεί ανησυχία: Όσοι κοιμούνται συνεχώς αργά, έχουν περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν νέοι

Τι δείχνει νέα μελέτη

Μια νέα ολοκληρωμένη ανάλυση αποκαλύπτει ότι οι λέξεις που «ντύνουν» μια μελωδία κάνουν πολύ περισσότερα από το να αφηγούνται απλώς μια ιστορία. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychology of Music, οι στίχοι επηρεάζουν άμεσα τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις πράξεις των ακροατών, από τη διάθεση για φιλανθρωπία μέχρι τα επίπεδα επιθετικότητας.

Συγκεκριμένα, ο καθηγητής Pablo Marín Liébana από το Πανεπιστήμιο της Βαλένθια και η ομάδα του πραγματοποίησαν μια συστηματική ανασκόπηση 82 μελετών και μια μετα-ανάλυση 34 πειραματικών ερευνών. Τα αποτελέσματα χωρίστηκαν σε τρεις άξονες:

Γνωστική και συμπεριφορική επίδραση

Η έρευνα έδειξε ότι το περιεχόμενο των στίχων ευθυγραμμίζεται με τη μετέπειτα συμπεριφορά του ακροατή:

• Προκοινωνικοί στίχοι: Τραγούδια με μηνύματα βοήθειας και αλληλεγγύης οδηγούν σε αυξημένη φιλανθρωπία, μεγαλύτερα φιλοδωρήματα και προθυμία για υποστήριξη τρίτων.
• Βίαιοι στίχοι: Η έκθεση σε επιθετικό περιεχόμενο συνδέθηκε με αυξημένη εχθρότητα, επιθετική οδήγηση και αρνητική συμπεριφορά σε εργαστηριακές δοκιμές.
• Σεξουαλικό περιεχόμενο: Σχετίζεται με πρόωρη έναρξη σεξουαλικής δραστηριότητας στους εφήβους και υιοθέτηση πιο ριψοκίνδυνων πρακτικών.

Συναισθηματική επίδραση

Εδώ παρατηρήθηκε η ισχυρότερη επίδραση. Οι στίχοι είναι εξαιρετικά ισχυροί στο να προκαλούν συγκεκριμένες συναισθηματικές καταστάσεις:

• Η ενσυναίσθηση αυξάνεται με θετικούς στίχους.
• Η μελαγχολία εντείνεται με θλιβερά τραγούδια.
• Η ταραχή και τα αρνητικά συναισθήματα τροφοδοτούνται από επιθετικά μηνύματα.

Διαμόρφωση στάσεων και προκαταλήψεων

Τα τραγούδια επηρεάζουν το πώς βλέπουμε τον κόσμο:

• Στίχοι που προωθούν την ισότητα βελτιώνουν τη στάση απέναντι στις γυναίκες και μειώνουν τις προκαταλήψεις.
• Αντίθετα, στίχοι που αντικειμενοποιούν το σώμα ενισχύουν την ανοχή στην υποτίμηση των άλλων και προωθούν μια επιφανειακή οπτική των σχέσεων.

«Ήταν εντυπωσιακό ότι και οι 42 μεταβλητές που αναλύθηκαν έδειξαν ψυχολογικές επιδράσεις ευθυγραμμισμένες με το περιεχόμενο των στίχων. Κανένα εύρημα δεν κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση», δήλωσε ο Marín Liébana.

Μουσική και συγκέντρωση: Γιατί οι στίχοι μας αποσπούν;

Ένα ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης αφορά στη γνωστική απόδοση. Η μουσική με στίχους φαίνεται να είναι πιο αποσπασματική από την οργανική (instrumental) μουσική. Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται αυτόματα τις γλωσσικές πληροφορίες, γεγονός που μειώνει την απόδοση σε εργασίες που απαιτούν:

• Λεκτική μνήμη.
• Κατανόηση κειμένου.
• Προσήλωση της προσοχής.

Παρόλο που τα αποτελέσματα είναι σαφή, ο Marín Liébana διευκρινίζει ότι οι επιδράσεις δεν είναι απόλυτες. Εξαρτώνται από την προσωπικότητα του ακροατή και το περιβάλλον. Επίσης, οι περισσότερες μελέτες αφορούν βραχυπρόθεσμες αλλαγές και όχι μόνιμες μεταβολές στην προσωπικότητα. Ο απώτερος στόχος των ερευνητών, πάντως, είναι να δώσουν στους εκπαιδευτικούς τα εργαλεία ώστε να διδάξουν στους μαθητές πώς να αναλύουν κριτικά τη μουσική που καταναλώνουν.