5 σκέψεις που ταλανίζουν τους τελειομανείς ανθρώπους - Και μόνο εκείνοι θα καταλάβουν

Η τελειομανία συχνά παρερμηνεύεται ως ένα θετικό χαρακτηριστικό. Πολλοί τη συνδέουν με την επιμέλεια, τη φιλοδοξία και την υψηλή απόδοση. Ωστόσο, οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στην υγιή επιδίωξη της αριστείας και στην τελειομανία που γίνεται πηγή άγχους και αυτοκριτικής. Στη δεύτερη περίπτωση, η αξία του ανθρώπου αρχίζει να εξαρτάται από τις επιδόσεις του.

Οι άνθρωποι με έντονες τάσεις τελειομανίας δεν βασανίζονται μόνο από τις απαιτήσεις που θέτουν οι άλλοι. Τις περισσότερες φορές, ο πιο αυστηρός κριτής είναι ο ίδιος τους ο εαυτός. Ένα μικρό λάθος, μια καθυστέρηση ή μια αποτυχία που για κάποιον άλλον μοιάζει ασήμαντη, μπορεί να μεταφραστεί μέσα τους ως η μεγαλύτερη απόδειξη ανικανότητας.

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Είσαι τελειομανής; Αυτός είναι ο λόγος που σαμποτάρεις τον ίδιο σου τον εαυτό

Πίσω από αυτή τη διαρκή πίεση κρύβονται συγκεκριμένα μοτίβα σκέψης που έχουν μελετηθεί εκτενώς από τους ειδικούς. Αν αναγνωρίσεις τον εαυτό σου στις παρακάτω φράσεις, ίσως να καταλάβεις γιατί η τελειομανία δεν είναι πάντα σύμμαχος, αλλά αρκετές φορές γίνεται το μεγαλύτερο εμπόδιο στην ψυχική ηρεμία.

5 σκέψεις που ταλαιπωρούν συχνά τους τελειομανείς

1. «Αν δεν το κάνω τέλεια, δεν έχει καμία αξία»

Πρόκειται για μία από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές της λεγόμενης σκέψης του «όλα ή τίποτα», ένα γνωσιακό μοτίβο που περιγράφεται συχνά στη γνωσιακή-συμπεριφορική ψυχολογία. Για τον τελειομανή δεν υπάρχουν πολλές «αποχρώσεις» ανάμεσα στην επιτυχία και την αποτυχία. Υπάρχει ή άριστα ή τίποτα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ακυρώνει ολόκληρη την προσπάθειά του εξαιτίας μιας μικρής ατέλειας. Με τον καιρό, αυτή η νοοτροπία δυσκολεύει την ικανοποίηση από τα προσωπικά επιτεύγματα και ενισχύει το χρόνιο άγχος.

2. «Οι άλλοι θα καταλάβουν ότι δεν είμαι τόσο ικανός όσο νομίζουν»

Ακόμη και άνθρωποι με σημαντικές επιτυχίες μπορεί να φοβούνται διαρκώς ότι κάποια στιγμή θα «αποκαλυφθούν». Αυτή η σκέψη συνδέεται συχνά με το σύνδρομο του απατεώνα, το οποίο εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα με έντονη τελειομανία. Αντί να αποδίδουν την επιτυχία στις γνώσεις, στις δεξιότητες και στην προσπάθειά τους, θεωρούν ότι απλώς στάθηκαν τυχεροί ή ότι ξεγέλασαν τους άλλους. Έτσι, κάθε νέο έργο αντιμετωπίζεται σαν μια δοκιμασία που πρέπει να αποδείξει ξανά την αξία τους. Αντί να απολαμβάνουν όσα έχουν ήδη καταφέρει, ζουν με τον φόβο ότι ένα λάθος θα ακυρώσει όλη την εικόνα τους.

3. «Δεν μπορώ να ξεκουραστώ πριν τελειώσουν όλα»

Η ξεκούραση για έναν τελειομανή σπάνια είναι πραγματική ξεκούραση. Συχνά συνοδεύεται από ενοχές και την αίσθηση ότι θα έπρεπε να κάνει κάτι πιο παραγωγικό. Ακόμη κι όταν ολοκληρώνει μία υποχρέωση, σχεδόν αμέσως δημιουργείται μια νέα λίστα απαιτήσεων. Ο πήχης ανεβαίνει συνεχώς, με αποτέλεσμα να μην νιώθει ποτέ ικανοποιημένος. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτή η συνεχής υπερεγρήγορση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επαγγελματικής εξουθένωσης, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με υψηλές απαιτήσεις στην εργασία και χαμηλή αυτοσυμπόνια.

4. «Αν ζητήσω βοήθεια, σημαίνει ότι απέτυχα»

Οι τελειομανείς συχνά δυσκολεύονται να μοιραστούν ευθύνες ή να παραδεχτούν ότι χρειάζονται υποστήριξη. Πιστεύουν πως πρέπει να μπορούν να τα καταφέρνουν όλα μόνοι τους. Πέρα από την υπερκόπωση, αυτό το mindset μπορεί να επηρεάσει και τις προσωπικές ή επαγγελματικές σχέσεις. Οι συνάδελφοί τους ίσως τους βλέπουν ως ανθρώπους, που δεν εμπιστεύονται εύκολα τους άλλους, ενώ οι ίδιοι νιώθουν ολοένα μεγαλύτερη πίεση.

5. «Πρέπει πάντα να είμαι καλύτερος από χθες»

Η προσωπική εξέλιξη είναι ένας υγιής στόχος. Όταν, όμως, μετατρέπεται σε αδιάκοπη υποχρέωση, μπορεί να γίνει εξαντλητική. Ο τελειομανής δυσκολεύεται να απολαύσει το παρόν, γιατί το μυαλό του είναι διαρκώς στραμμένο στο επόμενο επίπεδο. Μόλις πετύχει έναν στόχο, σχεδόν αμέσως τον θεωρεί δεδομένο και θέτει έναν ακόμη πιο απαιτητικό. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος στον οποίο η αυτοεκτίμηση εξαρτάται αποκλειστικά από την επίδοση. Αντί να αναγνωρίζει όσα έχει ήδη καταφέρει, επικεντρώνεται συνεχώς σε όσα δεν έχουν γίνει ακόμη.