Ο όρος «ναρκισσιστής» χρησιμοποιείται πλέον τόσο συχνά, που κινδυνεύει να χάσει το πραγματικό του νόημα. Ένας άνθρωπος που αγαπά τον εαυτό του, θέλει να πετύχει ή απολαμβάνει τα κομπλιμέντα δεν είναι αυτομάτως ναρκισσιστής. Ακόμη και το να αναγνωρίζει κάποιος στον εαυτό του ορισμένα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά δεν σημαίνει ότι έχει Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας.
Η Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας είναι μια σύνθετη κατάσταση που μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο κάποιος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του και τους άλλους, τις σχέσεις του και την αντίδρασή του στην κριτική. Η διάγνωση μπορεί να γίνει μόνο από επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Αν όμως έχεις αρχίσει να αναρωτιέσαι «μήπως κάποιες συμπεριφορές μου πληγώνουν τους άλλους;», αυτή η ερώτηση από μόνη της μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό σημείο εκκίνησης. Η αλλαγή δεν γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη και δεν υπάρχει κάποιο μαγικό tip που εξαφανίζει τον ναρκισσισμό. Υπάρχουν, όμως, τρόποι να δουλέψεις πάνω στα μοτίβα συμπεριφοράς σου και, όταν χρειάζεται, με τη βοήθεια ψυχοθεραπείας, να αναπτύξεις πιο υγιείς τρόπους να σχετίζεσαι με τους άλλους.
Πώς να σταματήσεις να είσαι ναρκισσιστής
1. Μάθε να αναγνωρίζεις τη συμπεριφορά σου
Το πρώτο βήμα είναι να παρατηρήσεις τον εαυτό σου χωρίς να προσπαθείς αμέσως να δικαιολογήσεις τις αντιδράσεις σου. Πώς συμπεριφέρεσαι όταν κάποιος διαφωνεί μαζί σου; Τι συμβαίνει όταν δεν παίρνεις την προσοχή που περίμενες; Μπορείς να ακούσεις ότι πλήγωσες κάποιον χωρίς να απαντήσεις αμέσως ότι «κι εκείνος έκανε χειρότερα»; Η αυτοπαρατήρηση δεν είναι αυτοκατηγορία. Είναι ένας τρόπος να εντοπίσεις επαναλαμβανόμενα μοτίβα που μπορεί να δημιουργούν προβλήματα στις σχέσεις σου.
2. Μάθε να αντέχεις την κριτική
Για έναν άνθρωπο με έντονα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, η κριτική μπορεί να βιώνεται ως απειλή για την εικόνα που έχει για τον εαυτό του. Αντί να απαντάς αυτόματα με θυμό, επίθεση ή άρνηση, προσπάθησε να κάνεις μια παύση. Ρώτησε τον εαυτό σου: «Υπάρχει κάτι σε αυτό που μου λέει ο άλλος που μπορώ να χρησιμοποιήσω για να βελτιωθώ;». Δεν σημαίνει ότι κάθε κριτική είναι σωστή. Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται κάθε κριτική να μετατρέπεται σε μάχη.
3. Άκου χωρίς να μεταφέρεις τη συζήτηση στον εαυτό σου
Η ουσιαστική ακρόαση είναι δεξιότητα. Όταν κάποιος σου μιλά για κάτι που τον έχει πληγώσει, προσπάθησε να μην απαντήσεις αμέσως με τη δική σου εμπειρία, να αλλάξεις θέμα ή να εξηγήσεις γιατί έκανε λάθος που αισθάνθηκε έτσι. Άκου πρώτα. Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει ότι συμφωνείς με όλα όσα αισθάνεται ο άλλος. Σημαίνει ότι προσπαθείς να καταλάβεις τη δική του οπτική.
4. Σταμάτα να θεωρείς ότι σου «οφείλουν» ειδική μεταχείριση
Το αίσθημα δικαιώματος - η πεποίθηση ότι κάποιος αξίζει περισσότερη προσοχή, προνόμια ή διαφορετικούς κανόνες από τους άλλους - αποτελεί χαρακτηριστικό που συνδέεται με τον παθολογικό ναρκισσισμό. Αν παρατηρείς ότι περιμένεις συνεχώς από τους άλλους να προσαρμόζονται στις ανάγκες σου, δοκίμασε να αναρωτηθείς: «Αν αντιστρέφαμε τους ρόλους, θα θεωρούσα δίκαιο να μου ζητήσει κάποιος το ίδιο;». Η ερώτηση αυτή μπορεί να σε βοηθήσει να δεις μια κατάσταση και από την πλευρά του άλλου.
5. Μάθε να ζητάς συγγνώμη χωρίς «αλλά»
Μια συγγνώμη χάνει μεγάλο μέρος της αξίας της όταν συνοδεύεται αμέσως από δικαιολογία. «Συγγνώμη που σου μίλησα έτσι, αλλά με προκάλεσες» δεν είναι το ίδιο με το «Συγγνώμη που σου μίλησα έτσι. Καταλαβαίνω ότι σε πλήγωσα». Η ανάληψη ευθύνης δεν σημαίνει ότι αναλαμβάνεις όλη την ευθύνη για κάθε σύγκρουση. Σημαίνει ότι αναγνωρίζεις το δικό σου κομμάτι χωρίς να προσπαθείς να το εξαφανίσεις μεταφέροντάς το στον άλλον.
6. Δες τους ανθρώπους ως ανθρώπους, όχι ως καθρέφτες σου
Οι σχέσεις δεν υπάρχουν μόνο για να μας κάνουν να αισθανόμαστε σημαντικοί. Ο σύντροφός σου, ο φίλος σου ή ο συνάδελφός σου έχει δικές του ανάγκες, όρια, επιθυμίες και επιτυχίες. Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνούν πάντα μαζί σου ούτε να επιβεβαιώνουν συνεχώς την εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου. Μια πιο υγιής σχέση βασίζεται στην αμοιβαιότητα: δίνω, παίρνω, ακούω και ακούγομαι.
7. Μην κάνεις κάθε σύγκριση διαγωνισμό
Αν κάποιος γύρω σου πετύχει κάτι σημαντικό, η πρώτη σου αντίδραση δεν χρειάζεται να είναι να σκεφτείς τι σημαίνει αυτό για εσένα. Ο ναρκισσισμός συνδέεται συχνά με έντονη ανάγκη να αισθάνεται κανείς ξεχωριστός ή ανώτερος. Η προσπάθεια να συγκρίνεις συνεχώς τον εαυτό σου με τους άλλους μπορεί να τροφοδοτεί αυτόν τον κύκλο. Δοκίμασε κάτι απλούστερο: αναγνώρισε την επιτυχία του άλλου χωρίς να χρειάζεται να αποδείξεις τη δική σου αξία.
8. Μάθε να διαχειρίζεσαι το «όχι»
Ένα «όχι» δεν είναι προσβολή. Δεν σημαίνει ότι ο άλλος δεν σε αγαπά, δεν σε εκτιμά ή προσπαθεί να σε μειώσει. Μπορεί απλώς να σημαίνει ότι έχει διαφορετικές ανάγκες ή όρια. Αν αντιδράς με θυμό, τιμωρία, ψυχρότητα ή προσπάθεια να κάνεις τον άλλον να αισθανθεί ενοχές κάθε φορά που δεν παίρνεις αυτό που θέλεις, αξίζει να εξετάσεις τι βρίσκεται πίσω από αυτή την αντίδραση.
9. Δούλεψε με έναν ψυχολόγο αν τα μοτίβα επαναλαμβάνονται
Αν αναγνωρίζεις ότι οι ίδιες συμπεριφορές επαναλαμβάνονται στις σχέσεις σου και δυσκολεύεσαι να τις αλλάξεις μόνος σου, η ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι ένα σημαντικό βήμα. Στη Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας, η ψυχοθεραπεία αποτελεί βασική προσέγγιση και μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να κατανοήσει καλύτερα τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές του, να διαχειριστεί την αυτοεκτίμησή του και να βελτιώσει τις σχέσεις του.
Δεν χρειάζεται, βέβαια, να έχεις κάποια διάγνωση για να ζητήσεις βοήθεια. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων μοτίβων συμπεριφοράς ή δυσκολιών στις σχέσεις.
10. Θυμήσου ότι η αλλαγή φαίνεται στις πράξεις
Το πιο δύσκολο μέρος δεν είναι να πεις «έχω ναρκισσιστικές τάσεις». Είναι να συμπεριφερθείς διαφορετικά την επόμενη φορά που θα νιώσεις ότι απειλείται ο εγωισμός σου. Να ακούσεις αντί να επιτεθείς. Να δεχτείς ένα «όχι». Να παραδεχτείς ένα λάθος. Να ζητήσεις συγγνώμη χωρίς να απαιτήσεις αμέσως συγχώρεση. Να ενδιαφερθείς πραγματικά για το πώς αισθάνεται ο άλλος.
Η αλλαγή δεν μετριέται από το πόσο καλά περιγράφεις τον εαυτό σου. Μετριέται από το πώς συμπεριφέρεσαι στους ανθρώπους γύρω σου.
Ακολουθήστε το jenny.gr στο google news και μάθετε τα πάντα γύρω από τη διατροφή, τη γυμναστική, το σεξ και την ψυχική υγεία.