Είναι άλλη μια νύχτα που χαζεύεις το TikTok στο κρεβάτι και πέφτεις πάνω σε ένα τόσο οικείο βίντεο: Κάποιος τρώει ένα νόστιμο σάντουιτς που ξαφνικά γίνεται απωθητικό για αυτόν — ή θρηνεί για το πώς ακόμη και τα λαχανικά μπορούν να γίνουν απωθητικά σε μια στιγμή. Αυτού του είδους τα σχόλια έχουν αυξηθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τελευταία, με σχετικά βίντεο να συγκεντρώνουν εκατομμύρια προβολές.
Η ευαισθησία στην αποστροφή για το φαγητό αυξάνεται με την ηλικία — και είναι συνήθως υψηλότερη στις γυναίκες — σύμφωνα με μελέτη του Αυγούστου 2018 στο περιοδικό Appetite. Όμως, συχνά υπάρχουν περισσότερα από αυτό: από το πώς αισθάνεστε, μέχρι το πώς οι προηγούμενες εμπειρίες σας έχουν διαμορφώσει τις τρέχουσες διατροφικές σας συνήθειες. Δείτε τι πρέπει να γνωρίζετε για την αποστροφή στο φαγητό και γιατί μπορεί να εμφανίζεται ξαφνικά ακόμη και στη μέση ενός γεύματος.
5 λόγοι που ξαφνικά δεν μπορείτε να φάτε αυτό που αγαπούσατε
Απλώς βαριέστε αυτό το φαγητό
Αν έχετε φάει τρεις μπουκιές από το σάντουιτς με σαλάτα κοτόπουλου που τρώτε κάθε μέρα αυτή την εβδομάδα και ξαφνικά δεν μπορείτε να το αντέξετε άλλο, ίσως φταίει η πλήξη. Όταν τρώτε το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά, αρχίζει να χάνει την ελκυστικότητά του. Αυτό που κάποτε ήταν νόστιμο, απλά δεν έχει πια την ίδια απήχηση. Είναι σαν να ακούτε το αγαπημένο σας τραγούδι επανειλημμένα μέχρι να μην μπορείτε να το αντέξετε άλλο. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με το φαγητό, ειδικά όταν δεν υπάρχει ποικιλία ή όταν το καταναλώνετε από συνήθεια και όχι από πραγματική απόλαυση. Συνήθεις παράγοντες που οδηγούν σε «πλήξη» είναι τα γρήγορα και εύκολα γεύματα — όπως κοτόπουλο, ζυμαρικά ή σάντουιτς. Μπορεί να καταλήξετε να τα τρώτε τόσο συχνά, που να χάσουν τη γοητεία τους.
Τι μπορείτε να κάνετε γι’ αυτό: Αλλάξτε τα πράγματα. Ακόμα και μια μικρή αλλαγή ή προσθήκη, όπως ένα νέο καρύκευμα, μια σάλτσα ή ένα διαφορετικό συνοδευτικό, μπορεί να ανανεώσει τα γεύματά σας και να σας βοηθήσει να αποφύγετε την αποστροφή που προκαλεί η μονοτονία.
Ξαφνικά εστιάζετε στο φαγητό σας
Πολλοί από εμάς τρώμε χωρίς να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στο φαγητό μας. Αν πίνετε συνέχεια ένα smoothie στον δρόμο για το γραφείο ή τρώτε ένα wrap μπροστά στον υπολογιστή, η προσοχή σας βρίσκεται αλλού, καθώς απλώς προσπαθείτε να καλύψετε την πείνα σας. Όμως, μόλις αρχίσετε να χορταίνετε, η προσοχή μπορεί να στραφεί στο ίδιο το φαγητό — στη γεύση, την υφή ή την εμφάνισή του. Και όταν η προσοχή σας εστιάσει εκεί, μπορεί να το κάνει να φαίνεται πιο «περίεργο» από ό,τι είναι στην πραγματικότητα.
Μπορεί επίσης να αρχίσετε να σκέφτεστε από τι είναι φτιαγμένο το φαγητό σας και, ανάλογα με τις προτιμήσεις σας, αυτό να προκαλέσει αποστροφή. Ο εγκέφαλος αρχίζει να υπεραναλύει - για παράδειγμα: «Περίμενε… αυτό είναι ψιλοκομμένο κρέας» - και ξαφνικά η όρεξη εξαφανίζεται. Αυτή η νοητική μετατόπιση μπορεί να είναι αρκετή για να κάνει κάτι που πριν απολαμβάνατε, να σας φαίνεται μη ελκυστικό.
Τι μπορείτε να κάνετε γι’ αυτό: Προσπαθήστε να αλλάξετε την προσοχή σας γενικά. Βάλτε μουσική ή κάντε μια χαλαρή συζήτηση ενώ τρώτε. Δεν πρόκειται για πλήρη απόσπαση, αλλά λίγη χαλάρωση της εστίασης μπορεί να μειώσει αυτή την «πίεση» πάνω στο φαγητό.
Έχετε πολλά στο μυαλό σας
Αν είστε αγχωμένοι, κουρασμένοι ή δεν είστε πλήρως παρόντες, η όρεξή σας μπορεί να αλλάξει (ή και να εξαφανιστεί) πολύ γρήγορα. Το φαγητό μπορεί ξαφνικά να φαίνεται «πολύ» όταν ο εγκέφαλος είναι απασχολημένος με άγχος ή κόπωση. Ακόμα και ένα αγαπημένο φαγητό μπορεί να φαίνεται περίεργο αν δεν είστε νοητικά παρόντες. Οι σωματικές αλλαγές μπορούν επίσης να παίξουν ρόλο: οι ορμόνες, η πέψη ή οι παρενέργειες φαρμάκων μπορούν να επηρεάσουν την όρεξη και την αντίδρασή σας στο φαγητό. Αν ήδη δεν αισθάνεστε καλά, δεν χρειάζεται πολύ για να «πει» το σώμα σας: «Δεν θέλω άλλο αυτό το φαγητό».
Τι μπορείτε να κάνετε γι’ αυτό: Κάντε μια μικρή παύση πριν φάτε. Αναπνεύστε βαθιά, πιείτε μια γουλιά νερό. Η ηρεμία βοηθά το σώμα να μπει πιο εύκολα σε κατάσταση ετοιμότητας για φαγητό.
Ο εγκέφαλός σας θυμάται μια κακή εμπειρία
Ακόμα κι αν ένα φαγητό δεν σας προκαλεί πρόβλημα σήμερα, ο εγκέφαλος μπορεί να θυμάται μια προηγούμενη αρνητική εμπειρία. Για κάποιους ανθρώπους, συγκεκριμένα τρόφιμα συνδέονται με το ότι αρρώστησαν κάποτε αφού τα έφαγαν. Αυτό ονομάζεται εξαρτημένη αποστροφή γεύσης: ο εγκέφαλος «κατηγοριοποιεί» το τρόφιμο ως πιθανό κίνδυνο για να σας προστατεύσει στο μέλλον. Η αμυγδαλή, που σχετίζεται με τις συναισθηματικές μνήμες, παίζει σημαντικό ρόλο εδώ. Έτσι, ακόμα κι αν δεν το σκέφτεστε συνειδητά, ο εγκέφαλος μπορεί να αντιδράσει με ένα στιγμιαίο «όχι, δεν θέλω», ως αντανακλαστικό επιβίωσης.
Τι μπορείτε να κάνετε γι’ αυτό: Προχωρήστε σταδιακά και δοκιμάστε μικρές ποσότητες από το τρόφιμο, ιδανικά σε διαφορετική μορφή από την προηγούμενη εμπειρία. Προτιμήστε ένα ήρεμο περιβάλλον όταν το δοκιμάζετε. Αν μια έντονη αποστροφή επηρεάζει τη διατροφή σας, είναι χρήσιμο να μιλήσετε με έναν ειδικό για να διερευνηθεί η αιτία.
Μπορεί να αντιμετωπίζετε συμπτώματα διαταραγμένων διατροφικών συνηθειών
Ενώ η πλήξη ή οι κακές εμπειρίες με συγκεκριμένα τρόφιμα μπορούν σίγουρα να προκαλέσουν αποστροφή, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί και ένδειξη πιο σοβαρής διατροφικής διαταραχής, όπως η διαταραχή αποφευκτικής/περιοριστικής πρόσληψης τροφής (ARFID). Πολλά άτομα με διατροφικές διαταραχές ή διαταραγμένη σχέση με το φαγητό έχουν μια περιορισμένη λίστα «ασφαλών τροφών» που αισθάνονται ότι μπορούν να καταναλώσουν άνετα. Με τον χρόνο, αυτή η λίστα μπορεί να μικραίνει, οδηγώντας σε μεγαλύτερη δυσκολία στο φαγητό και σε αίσθημα απώλειας ελέγχου. Τόσο στην ανορεξία όσο και στην ARFID, ο συνεχής περιορισμός τροφών μπορεί να έχει σοβαρές ιατρικές και ψυχολογικές συνέπειες.
Παρόλο που το 4,7% των ενηλίκων βρέθηκαν θετικοί στην ARFID σε μελέτη του 2023 στο Journal of Eating Disorders, σπάνια λαμβάνουν θεραπεία, ενώ το 35% ανέφερε αυτοκτονικό ιδεασμό. Παράλληλα, οι γυναίκες που νοσηλεύονται για ανορεξία έχουν 2,4 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα θανάτου από οποιαδήποτε αιτία σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό, σύμφωνα με μελέτη του 2021 στο World Psychiatry. Το αυξημένο ποσοστό θνησιμότητας σχετίζεται κυρίως με αυτοκτονία, πνευμονία και διαβήτη.
Τι μπορείτε να κάνετε γι’ αυτό: Εάν εσείς ή κάποιος που γνωρίζετε αντιμετωπίζει έντονη αποστροφή στο φαγητό, είναι σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια ή να γίνει αξιολόγηση, ώστε να αποκλειστεί κάτι πιο σοβαρό. Οι διατροφικές διαταραχές μπορεί να είναι επικίνδυνες και είναι σημαντικό να αντιμετωπίζονται έγκαιρα. Αν παρατηρήσετε ότι κάποιος φίλος σας διαβάζει ολοένα και περισσότερα άρθρα που αφορούν την αποστροφή σχετικά με το φαγητό, μπορείτε να πείτε κάτι σαν: «Αυτό που βλέπω είναι ότι τελευταία διαβάζετε αρκετά σχετικά με το φαγητό. Αυτό που φοβάμαι είναι ότι μπορεί να συμβαίνει κάτι πιο σοβαρό. Αυτό που ελπίζω είναι να με αφήσεις να σε συνδέσω με κάποιον για να μιλήσεις γι' αυτό ή να με αφήσεις να σε βοηθήσω να βρεις μια ομάδα υποστήριξης για να απευθυνθείς».
Ακολουθήστε το jenny.gr στο google news και μάθετε τα πάντα γύρω από τη διατροφή, τη γυμναστική, το σεξ και την ψυχική υγεία.