Το ημερολόγιο δείχνει 2026 κι όμως εμείς εξακολουθούμε να μιλάμε για πράγματα που σε έναν ουτοπικό κόσμο θα ήταν λυμένα και τακτοποιημένα. Πιο τρανταχτό παράδειγμα; Ότι ακόμα καλούμαστε να πληρώνουμε τις σερβιέτες και όσα άλλα προϊόντα χρειαζόμαστε για την περίοδο. Την περίοδο - μια βιολογική ανάγκη του σώματος, που απαιτείται για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού και την αναπαραγωγή, που προφανώς δεν επιλέξαμε. Αλλά το σώμα μας έχει και εμείς την αγκαλιάζουμε.
Η Σκωτία είναι η πρώτη χώρα του κόσμου που από το 2022 διαθέτει δωρέαν προϊόντα περιόδου σε όλους
Η Σκωτία είναι η πρώτη χώρα του κόσμου, που αποφάσισε να βάλει μια μεγάλη τελεία σε αυτό το πρόβλημα, παρέχοντας σε όλους τους πολίτες δωρεάν πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου. Ο νόμος ψηφίστηκε το 2020 και τέθηκε πλήρως σε ισχύ τον Αύγουστο του 2022. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι τοπικές αρχές υποχρεούνται να διαθέτουν δωρεάν ταμπόν, σερβιέτες και άλλα προϊόντα εμμήνου ρύσεως σε δημόσια κτίρια, όπως βιβλιοθήκες, κοινοτικά κέντρα και φαρμακεία.
Ο νόμος προέκυψε μέσα από τη μάχη ενάντια στην «περίοδο φτώχειας» - δηλαδή την αδυναμία αγοράς βασικών προϊόντων εμμήνου ρύσεως εξαιτίας οικονομικών προβλημάτων. Έρευνες έδειξαν ότι 1 στις 4 γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει δυσκολευτεί οικονομικά να προμηθευτεί προϊόντα περιόδου έστω και μια φορά στη ζωή της. Για φοιτήτριες, γυναίκες με χαμηλό εισόδημα και άστεγες, το κόστος των προϊόντων περιόδου αποτελούσε πραγματικό εμπόδιο για την καθημερινότητα και την αξιοπρέπειά τους.
Η Σκωτία, λοιπόν, έγραψε τη δική της ιστορία, θεσμοθετώντας αυτόν τον ισχυρό νόμο, ο οποίος εδώ και τέσσερα χρόνια έχει τεθεί σε εφαρμογή και έχει αποτέλεσμα. Κάπως έτσι, έγινε λαμπρό παράδειγμα για τις υπόλοιπες χώρες, όπου οι γυναίκες καλούνται ακόμα να δίνουν χρήματα για βασικά είδη υγιεινής, όπως είναι οι σερβιέτες τους.
Οι χώρες που κάνουν ενθαρρυντικά βήματα για την παροχή δωρέαν προϊόντων περιόδου
Μετά τη Σκωτία, αρκετές ακόμη χώρες έχουν κάνει σημαντικά βήματα προς την ίδια κατεύθυνση. Στην Αυστραλία, για παράδειγμα, αρκετές πολιτείες, όπως η Βικτώρια, έχουν ήδη τοποθετήσει δωρεάν προϊόντα περιόδου σε σχολεία, πανεπιστήμια και δημόσιους χώρους, με στόχο την καταπολέμηση της περιόδου φτώχειας και τη στήριξη μαθητών και φοιτητών. Παρόμοιες κινήσεις έχουν γίνει και στον Καναδά, όπου πολλές επαρχίες παρέχουν δωρεάν προϊόντα σε σχολικές δομές, αναγνωρίζοντας ότι η πρόσβαση σε βασικά είδη υγιεινής δεν πρέπει να εξαρτάται από το εισόδημα.
Στην Ευρώπη, η Γαλλία έχει προχωρήσει σε επιδοτούμενα ή δωρεάν προϊόντα περιόδου για φοιτήτριες και ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, με το κράτος να επεκτείνει σταδιακά τα σημεία διανομής σε πανεπιστήμια και φοιτητικές εστίες. Αντίστοιχα, η Ισπανία έχει κινηθεί προς τη μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου και τη δωρεάν διάθεσή τους σε συγκεκριμένες δομές υγείας και κοινωνικής πρόνοιας.
Αν και καμία από αυτές τις χώρες δεν έχει ακόμη φτάσει το επίπεδο καθολικής εφαρμογής της Σκωτίας, τα βήματα είναι ενθαρρυντικά. Η πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ζήτημα ισότητας και δημόσιας υγείας, και όχι ως προνόμιο των γυναικών. Η Σκωτία άνοιξε τον δρόμο, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι η πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου δεν είναι πολυτέλεια. Από τη στιγμή που μια χώρα μπόρεσε να μετατρέψει αυτή την ανάγκη σε καθολικό δικαίωμα μέσω της νομοθεσίας, το ερώτημα που προκύπτει για τις υπόλοιπες κοινωνίες είναι πλέον απλό: γιατί όχι παντού;