Η OpenAI υποστηρίζει ότι έκανε ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια να αποδείξει πως η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πλέον να αντιμετωπίσει προβλήματα που για δεκαετίες παραμένουν άλυτα από τους ανθρώπους. Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι ένα νέο εσωτερικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, σε συνεργασία με περίπου 10.000 AI agents, κατάφερε μέσα σε μόλις 88 ώρες να βρει λύση σε ένα σημαντικό μέρος ενός μαθηματικού προβλήματος που απασχολεί την επιστημονική κοινότητα εδώ και περίπου 90 χρόνια.
Πρόκειται για το περίφημο πρόβλημα ύπαρξης και ομαλότητας των Navier-Stokes, το οποίο αφορά τις εξισώσεις που περιγράφουν την κίνηση των ρευστών. Οι εξισώσεις αυτές χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν από τη ροή του νερού μέχρι την κίνηση του αέρα και βρίσκονται στον πυρήνα της μελέτης ενός φαινομένου που εξακολουθεί να κρύβει πολλά μυστικά: της τύρβης.
Η ανακοίνωση της OpenAI χαρακτηρίζει το αποτέλεσμα «ορόσημο» για την εξέλιξη των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, υπάρχει μία σημαντική προϋπόθεση: η λύση δεν έχει ακόμη επαληθευτεί ανεξάρτητα ούτε έχει γίνει αποδεκτή από το Clay Mathematics Institute, τον αμερικανικό οργανισμό που έχει θέσει το πρόβλημα μεταξύ των περίφημων Millennium Prize Problems.
Ένα πρόβλημα που αντιστέκεται εδώ και 90 χρόνια
Οι εξισώσεις Navier-Stokes αποτελούν ένα από τα θεμελιώδη εργαλεία της μαθηματικής φυσικής. Περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο κινούνται τα ρευστά, όμως ένα κρίσιμο μαθηματικό ερώτημα σχετικά με τις εξισώσεις παραμένει αναπάντητο από τότε που διατυπώθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα.
Το ζητούμενο στο συγκεκριμένο Millennium Prize Problem είναι να αποδειχθεί αν οι εξισώσεις έχουν πάντοτε ομαλές και μαθηματικά καλά ορισμένες λύσεις ή αν μπορεί κάποια στιγμή να εμφανιστούν ιδιομορφίες, σημεία δηλαδή όπου η συμπεριφορά τους γίνεται απεριόριστη ή παύει να είναι ομαλή.
Παρά την τεράστια πρόοδο των μαθηματικών, η πλήρης απόδειξη δεν έχει βρεθεί.
Το Clay Mathematics Institute έχει συμπεριλάβει το πρόβλημα στα επτά Millennium Prize Problems, προσφέροντας 1 εκατομμύριο δολάρια για την επίλυση καθενός από αυτά.
Η OpenAI, πάντως, ξεκαθαρίζει ότι δεν διεκδικεί το συγκεκριμένο βραβείο με το αποτέλεσμα που ανακοίνωσε.
10.000 AI agents στη μάχη
Το εντυπωσιακό στοιχείο της ανακοίνωσης δεν είναι μόνο ο χρόνος μέσα στον οποίο προέκυψε η λύση, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο εργάστηκαν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με την OpenAI, στο τέλος Αυγούστου η εταιρεία άρχισε να εκπαιδεύει ένα νέο μοντέλο, το οποίο σύντομα παρουσίασε ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις στα μαθηματικά. Επειδή το μοντέλο ήταν σημαντικά ισχυρότερο από την πιο πρόσφατη έκδοση που είχε κυκλοφορήσει δημόσια, οι ερευνητές αποφάσισαν να το χρησιμοποιήσουν εσωτερικά για την αντιμετώπιση ορισμένων από τα πιο δύσκολα προβλήματα των μαθηματικών.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, η εταιρεία υποστηρίζει ότι άκουσε φήμες πως δύο προβλήματα της λίστας Millennium Prize είχαν επιλυθεί. Έτσι, αποφάσισε να κινητοποιήσει χιλιάδες AI agents.
Οι agents δεν λειτουργούν ακριβώς όπως ένα απλό chatbot. Πρόκειται για συστήματα που μπορούν να αναλαμβάνουν επιμέρους εργασίες με μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας, να δοκιμάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις και να ανταλλάσσουν πληροφορίες μεταξύ τους.
Για το πρόβλημα Navier-Stokes, η OpenAI έθεσε περίπου 10.000 agents να εργάζονται παράλληλα.
Περίπου 88 ώρες αργότερα, στις 5 Σεπτεμβρίου, η εταιρεία υποστηρίζει ότι είχε καταλήξει σε λύση.
Το εγχείρημα, ωστόσο, κάθε άλλο παρά απλό ήταν. Οι AI agents αντάλλαξαν σχεδόν 3 εκατομμύρια μηνύματα και παρήγαγαν περίπου 130 δισεκατομμύρια output tokens μόνο για το συγκεκριμένο πρόβλημα.
Με βάση την τιμολόγηση της OpenAI για τα πιο προηγμένα μοντέλα της, η εταιρεία εκτιμά ότι μια αντίστοιχη διαδικασία θα κόστιζε περίπου 10 εκατομμύρια δολάρια.
Δεν έχει λυθεί ολόκληρο το Millennium Prize Problem
Παρά τον εντυπωσιακό τίτλο της ανακοίνωσης, υπάρχει μία κρίσιμη λεπτομέρεια που δεν πρέπει να χαθεί: η OpenAI δεν υποστηρίζει ότι έλυσε ολόκληρο το πρόβλημα Navier-Stokes όπως απαιτείται για την απονομή του Millennium Prize.
Η εταιρεία αναφέρει ότι η λύση που βρήκε αφορά δύο από τις τέσσερις βασικές δηλώσεις που απαιτούνται στο πλαίσιο της επίσημης μαθηματικής πρόκλησης.
Επιπλέον, η απόδειξη δεν έχει ακόμη περάσει από την ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση που θα απαιτούνταν για να θεωρηθεί οριστικά αποδεκτή από την ευρύτερη μαθηματική κοινότητα.
Η OpenAI δηλώνει μάλιστα ρητά ότι ο στόχος της δημοσίευσης δεν είναι να διεκδικήσει το χρηματικό έπαθλο, αλλά να παρουσιάσει την πρόοδο που θεωρεί ότι έχουν σημειώσει τα μοντέλα της στην επίλυση σύνθετων μαθηματικών προβλημάτων.
Η ανακοίνωση προκάλεσε αντιδράσεις
Ο μαθηματικός Τρίσταν Μπάκμαστερ, καθηγητής στο New York University, δήλωσε ότι εργαζόταν επίσης πάνω στο πρόβλημα μαζί με τον Λεβέντ Αλπόγκε, μαθηματικό που εργάζεται στην Anthropic, ανταγωνίστρια εταιρεία της OpenAI.
Οι δύο ερευνητές χρησιμοποιούσαν μάλιστα το Codex της OpenAI στη δουλειά τους. Ο Μπάκμαστερ υποστήριξε ότι στις 3 Σεπτεμβρίου πληροφορήθηκε πως στοιχεία σχετικά με την πρόοδό τους είχαν φτάσει στην OpenAI.
Η καταγγελία του ήρθε λίγες ώρες πριν από τη δημοσίευση της εργασίας της OpenAI. Ο ίδιος εξέφρασε ερωτήματα σχετικά με το πότε ξεκίνησε η ενασχόληση της εταιρείας με το συγκεκριμένο πρόβλημα και κατά πόσο η δική τους εργασία είχε επηρεάσει την εξέλιξη των γεγονότων.
Ο Μπάκμαστερ διευκρίνισε ότι δεν είχε ακόμη διαβάσει ολόκληρη την απόδειξη της OpenAI, ωστόσο θεώρησε απαραίτητο να δημοσιοποιήσει όσα γνώριζε για την αλληλουχία των γεγονότων.
Η OpenAI από την πλευρά της συνεχάρη τους δύο μαθηματικούς για την «παράλληλη εργασία» τους, χαρακτηρίζοντάς την αξιοσημείωτη. Παράλληλα, αρνήθηκε ότι είχε δει τη δουλειά τους πριν δημοσιοποιηθεί.
Η εταιρεία ανέφερε επίσης ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα χρήστη για τη συγκεκριμένη εργασία. Ωστόσο, παραδέχθηκε ότι δεν μπορεί να αποκλείσει πλήρως το ενδεχόμενο ανώνυμα δεδομένα που προέκυψαν από τη χρήση των προϊόντων της να συνέβαλαν έμμεσα στη βελτίωση των μοντέλων της.
Τόνισε, πάντως, ότι οι δύο αποδείξεις διαφέρουν σημαντικά και ότι ακόμη και τα ακριβή αποτελέσματα που αποδεικνύονται δεν είναι τα ίδια.
Το μεγάλο ερώτημα τώρα είναι η επαλήθευση
Η ανακοίνωση της OpenAI ανοίγει ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα για τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στα μαθηματικά.
Αν η απόδειξη επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητους μαθηματικούς, το γεγονός θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό ορόσημο. Όχι επειδή η τεχνητή νοημοσύνη θα είχε απλώς «λύσει ένα δύσκολο πρόβλημα», αλλά επειδή θα είχε καταφέρει να παράγει νέα μαθηματική γνώση σε ένα πεδίο όπου η ανθρώπινη έρευνα έχει προχωρήσει αργά επί δεκαετίες.
Προς το παρόν, όμως, η λέξη-κλειδί είναι «επαλήθευση».
Στα μαθηματικά, μία λύση δεν θεωρείται αποδεδειγμένη μόνο επειδή ένα ισχυρό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης την παρήγαγε. Η λογική ακολουθία κάθε βήματος πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί, να αναπαραχθεί και τελικά να γίνει αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα.
Η OpenAI έχει κάνει, σύμφωνα με τα λεγόμενά της, ένα εντυπωσιακό άλμα. Το αν πρόκειται πράγματι για λύση ενός προβλήματος που άντεξε σχεδόν έναν αιώνα ή για ένα σημαντικό αλλά ενδιάμεσο βήμα, θα κριθεί από τους ίδιους τους μαθηματικούς.