Είναι 2:17 μετά τα μεσάνυχτα. Η επόμενη μέρα σε περιμένει με μια γεμάτη ατζέντα, ένα απαιτητικό πρόγραμμα και εκκρεμότητες που πρέπει να τακτοποιηθούν. Αντί όμως να ξεκουράζεσαι, ο εγκέφαλός σου αποφασίζει ότι αυτή είναι η ιδανική στιγμή για μια βαθιά αυτοκριτική.
Όχι για τα αυριανά πλάνα, αλλά για μια συζήτηση που είχες με έναν φίλο ή συνάδελφο πριν από μερικές ημέρες. Ξαφνικά, οι λέξεις που χρησιμοποίησες αντηχούν στο μυαλό σου. Θυμάσαι εκείνο το αστείο που δεν γέλασε κανείς, την άβολη ατάκα που σου ξέφυγε ή τη συνάντηση όπου έπρεπε να είχες μιλήσει αλλά προτίμησες να μείνεις σιωπηλός.
Οι περισσότεροι από εμάς αποδίδουμε αυτή τη νυχτερινή αϋπνία στο άγχος ή στο overthinking. Ωστόσο, οι νευροεπιστήμονες έχουν μια εντελώς διαφορετική άποψη. Ο εγκέφαλός σου δεν προσπαθεί να σε «βασανίσει» ούτε να ξαναγράψει το παρελθόν, αλλά να σε προστατεύσει και να σε προετοιμάσει για το μέλλον.
Ο Εγκέφαλος ως «μηχανή πρόβλεψης» και το φαινόμενο Zeigarnik
Συχνά βλέπουμε τη μνήμη σαν ένα απλό αρχείο του παρελθόντος. Στην πραγματικότητα, οι νευροεπιστήμονες τη θεωρούν ένα εργαλείο πρόβλεψης. Για να πάρει σωστές αποφάσεις στο μέλλον, το μυαλό ανατρέχει αυτόματα σε προηγούμενες εμπειρίες. Κάθε άβολη κοινωνική στιγμή μετατρέπεται σε χρήσιμο δεδομένο. Εκείνη την ώρα, ο εγκέφαλός σου αναρωτιέται τι πήγε λάθος και τι μπορεί να κάνει διαφορετικά την επόμενη φορά. Στόχος του δεν είναι να σε φέρει σε αμηχανία, αλλά να σε εκπαιδεύσει.
Γιατί, όμως, αυτό συμβαίνει με συγκεκριμένες συζητήσεις; Η απάντηση κρύβεται στο «Φαινόμενο Zeigarnik», το οποίο περιγράφει την τάση του μυαλού μας να θυμάται πολύ πιο έντονα τις εκκρεμείς ή ημιτελείς εργασίες. Όταν μια συζήτηση σε αφήνει με την αμφιβολία για το αν παρεξηγήθηκες ή αν έκανες λάθος, ο εγκέφαλός σου την καταγράφει ως «ανοιχτή εκκρεμότητα». Έτσι, επιστρέφει σε αυτήν συνεχώς, αναζητώντας απεγνωσμένα ένα τέλος.
Όταν το σώμα ηρεμεί, ενεργοποιείται το Δίκτυο Προεπιλεγμένης Λειτουργίας (DMN) του εγκεφάλου. Αυτό το νευρωνικό δίκτυο είναι υπεύθυνο για τον εσωτερικό διάλογο, την αυτοκριτική και τη δημιουργία υποθετικών σεναρίων. Λειτουργεί σαν μια νυχτερινή επιτροπή σχεδιασμού που θέλει να σε βοηθήσει να βελτιωθείς. Το πρόβλημα είναι ότι μερικές φορές ξεχνάει να σταματήσει. Αντί για λύσεις, αρχίζει να ανακυκλώνει αρνητικές σκέψεις, προκαλώντας έντονο συναισθηματικό στρες.
Πώς να τερματίσεις τον κύκλο της αϋπνίας
Την επόμενη φορά που το μυαλό σου θα κολλήσει σε μια παλιά κουβέντα, άλλαξε στρατηγική. Αντί να ξαναδείς το «βίντεο», κάνε μια απλή ερώτηση: «Τι μπορώ να μάθω από αυτό;» Στη συνέχεια, γράψε την απάντηση σε ένα χαρτί. Η επιστημονική έρευνα δείχνει των Pennebaker & Smyth (2016), ότι η εκφραστική γραφή βοηθά στη δόμηση και την οργάνωση των συναισθημάτων μας.
Αποτυπώνοντας το μάθημα στο χαρτί, ο εγκέφαλος παίρνει το σήμα ότι η εκκρεμότητα «έκλεισε». Έχοντας αποθηκεύσει την πληροφορία που χρειαζόταν, το δίκτυο του εγκεφάλου ηρεμεί. Η προσωπική εξέλιξη δεν απαιτεί τέλειες συζητήσεις, αλλά την ωριμότητα να μαθαίνουμε από αυτές, να προχωράμε και – επιτέλους – να κοιμόμαστε.
Ακολουθήστε το jenny.gr στο google news και μάθετε τα πάντα γύρω από τη διατροφή, τη γυμναστική, το σεξ και την ψυχική υγεία.