Απώλεια βάρους με δίαιτα χωρίς γλουτένη; Η αλήθεια πίσω από τον ισχυρισμό του Ματ Ντέιμον
Τζουλιάννα Καρνέζη
21 Ιανουαρίου 2026
Όταν ο Ματ Ντέιμον απέδωσε πρόσφατα την απώλεια βάρους του στην αποφυγή της γλουτένης, αναζωπύρωσε μια γνώριμη συζήτηση σχετικά με αυτή τη διατροφική προσέγγιση που διχάζει. Αλλά ενώ οι ισχυρισμοί του σταρ του The Odyssey έχουν πυροδοτήσει συζητήσεις, η αλήθεια πίσω από την απώλεια βάρους και τη γλουτένη είναι πιο περίπλοκη.
Η γλουτένη είναι μια φυσική πρωτεΐνη που βρίσκεται σε δημητριακά όπως το σιτάρι, το κριθάρι και η σίκαλη, πράγμα που σημαίνει ότι καταναλώνεται συνήθως σε καθημερινά τρόφιμα όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα δημητριακά. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η γλουτένη δεν προκαλεί κανένα πρόβλημα υγείας. Αλλά για όσους πάσχουν από κοιλιοκάκη – η οποία επηρεάζει περίπου το 1% των ανθρώπων – η αποφυγή της είναι απαραίτητη. Αυτή η αυτοάνοση πάθηση πυροδοτεί μια ανοσολογική απόκριση στη γλουτένη, καταστρέφοντας το βλεννογόνο του λεπτού εντέρου, επηρεάζοντας την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.
Υπάρχει επίσης η δυσανεξία στη γλουτένη ή η ευαισθησία στη γλουτένη που δεν οφείλεται σε κοιλιοκάκη. Τα άτομα με αυτή την πάθηση συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα πέρα από το πεπτικό σύστημα, όπως πονοκεφάλους και δερματικά εξανθήματα. Παρά τον αυξανόμενο αριθμό ατόμων που αναφέρουν τέτοια συμπτώματα, η δυσανεξία στη γλουτένη παραμένει αντικείμενο έντονης συζήτησης όσον αφορά τα αίτια και τη διαχείρισή της. Προς το παρόν, η μόνη συνιστώμενη προσέγγιση είναι η υιοθέτηση μιας δίαιτας χωρίς γλουτένη . Για όλους τους άλλους – όσους δεν έχουν κοιλιοκάκη ή δυσανεξία στη γλουτένη – η αποφυγή τροφών πλούσιων σε γλουτένη μπορεί να είναι περιττή και ενδεχομένως προβληματική. Και αυτό γιατί τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε γλουτένη, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα δημητριακά, δεν παρέχουν μόνο υδατάνθρακες, αλλά αποτελούν επίσης εξαιρετικές πηγές φυτικών ινών και βιταμινών.
Έτσι λοιπόν η αφαίρεση αυτών των τροφίμων μπορεί ακούσια να συμβάλει σε ελλείψεις θρεπτικών συστατικών. Ωστόσο, η αγορά προϊόντων χωρίς γλουτένη συνεχίζει να αυξάνεται, με τις προβλέψεις να υποδηλώνουν ότι θα φτάσει τα 11,74 δισεκατομμύρια έως το 2030.
Δεδομένου ότι ο Ντέιμον δεν αποκάλυψε καμία ιατρική πάθηση όταν συζήτησε τους στόχους του για την απώλεια βάρους, η πιθανή εξήγηση για τα αποτελέσματά του έγκειται στη συνολική διατροφή και συμπεριφορά του και όχι στην ίδια τη γλουτένη. Μάλιστα η έρευνα μέχρι και σήμερα δεν έχει διαπιστώσει σημαντικές διαφορές μεταξύ της δίαιτας χωρίς γλουτένη και της δίαιτας πλούσιας σε γλουτένη στο σωματικό λίπος ή το σωματικό βάρος μεταξύ υγιών ενηλίκων.
Μηχανική, όχι μαγεία
Η απώλεια βάρους που βιώνουν πολλοί άνθρωποι που ακολουθούν δίαιτες χωρίς γλουτένη συχνά οφείλεται σε μηχανισμούς και όχι σε μαγεία. Επειδή η γλουτένη βρίσκεται σε πολλά τρόφιμα με υψηλή ενεργειακή πυκνότητα και βάση τους υδατάνθρακες, όσοι την αποφεύγουν συνήθως κόβουν τρόφιμα όπως η πίτσα, το fast food και τα ζυμαρικά. Αυτός ο περιορισμός των απλών υδατανθράκων οδηγεί σε μείωση του γλυκογόνου - της αποθηκευμένης μορφής υδατανθράκων στο ανθρώπινο σώμα. Και όταν αποθηκεύεται γλυκογόνο, αποθηκεύεται παράλληλα και νερό . Έτσι, όταν τα επίπεδα γλυκογόνου μειώνονται, ακολουθεί η μείωση του βάρους του νερού, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση της ταχείας απώλειας λίπους. Αυτό το φαινόμενο εξηγεί γιατί οι άνθρωποι συχνά βλέπουν θεαματικά αποτελέσματα τις πρώτες εβδομάδες οποιασδήποτε νέας δίαιτας ή προγράμματος άσκησης.
Πέρα από τη μειωμένη πρόσληψη υδατανθράκων, τα άτομα που ακολουθούν δίαιτες χωρίς γλουτένη συχνά στρέφονται προς την κατανάλωση πιο φυσικών τροφών ολικής αλέσεως χωρίς γλουτένη. Αυτή η αναδιάρθρωση της διατροφής συχνά οδηγεί σε λιγότερες θερμίδες που καταναλώνονται συνολικά.
Μια μικρή προκαταρκτική μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Frontiers of Sports and Active Living , διαπίστωσε ότι η προσκόλληση σε μια δίαιτα χωρίς γλουτένη για έξι εβδομάδες οδήγησε σε σημαντική μείωση του σωματικού βάρους σε σύγκριση με μια δίαιτα ελέγχου. Αλλά αυτές οι αλλαγές ήταν πιθανώς αποτέλεσμα ελλείμματος θερμίδων και απώλειας υγρών, παρά οποιουδήποτε μεταβολικού πλεονεκτήματος από την αφαίρεση της γλουτένης.
Υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας που παίζει ρόλο. Οι υδατάνθρακες με βάση το σιτάρι περιέχουν ζυμώσιμα σάκχαρα που ονομάζονται φρουκτάνες, τα οποία διασπώνται από βακτήρια στο παχύ έντερο. Αυτή η ζύμωση παράγει αέρια που μπορούν να προκαλέσουν φούσκωμα, πόνο και αλλαγές στις κενώσεις . Όταν αφαιρούνται αυτές οι τροφές, τα συμπτώματα υποχωρούν και το στομάχι μπορεί να φαίνεται πιο επίπεδο - μια αισθητική αλλαγή που οι άνθρωποι μπορεί να εκλάβουν λανθασμένα ως απώλεια λίπους.
Η γλουτένη μπορεί να έχει οφέλη για την υγεία
Η υιοθέτηση μιας δίαιτας χωρίς γλουτένη που δεν είναι ιατρικά απαραίτητη θα μπορούσε στην πραγματικότητα να αυξήσει τους κινδύνους για την υγεία. Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ διαπίστωσε μια συσχέτιση μεταξύ της υψηλότερης πρόσληψης γλουτένης και του μειωμένου κινδύνου καρδιακών παθήσεων. Ομοίως, έρευνα έχει αποκαλύψει μια σύνδεση μεταξύ της χαμηλής πρόσληψης γλουτένης και του αυξημένου κινδύνου διαβήτη τύπου 2 .
Ο ένοχος πίσω από αυτές τις ανησυχητικές συνδέσεις μπορεί κάλλιστα να είναι τα προϊόντα χωρίς γλουτένη που γεμίζουν τα ράφια των σούπερ μάρκετ. Όταν η γλουτένη αφαιρείται από ένα προϊόν, αλλάζει την υφή και τη γευστικότητα του τροφίμου. Για να αντισταθμίσουν αυτό, οι κατασκευαστές προσθέτουν άλλα συστατικά για να βελτιώσουν τη γεύση και την υφή. Το αποτέλεσμα; Τα προϊόντα χωρίς γλουτένη έχουν αποδειχθεί ότι περιέχουν σημαντικά λιγότερη πρωτεΐνη, περισσότερα κορεσμένα λιπαρά, λιγότερες φυτικές ίνες και υψηλότερη ζάχαρη από τα συμβατικά αντίστοιχά τους. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό το διατροφικό προφίλ μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα υγείας.
Έτσι, ενώ πολλοί μπορεί να πιστεύουν ότι η αποφυγή της γλουτένης προκαλεί απώλεια βάρους, η πραγματικότητα είναι συνήθως διαφορετική. Οι ανεπαίσθητες αλλαγές στη δομή και τη σύνθεση της διατροφής, παράλληλα με τις τροποποιήσεις στη συμπεριφορά, είναι συνήθως ο πραγματικός λόγος που χάνονται τα κιλά.
Ακολουθήστε το jenny.gr στο google news και μάθετε τα πάντα γύρω από τη διατροφή, τη γυμναστική, το σεξ και την ψυχική υγεία.